Europe, Hormuz, and the Limits of Alliance Solidarity

Στο τέλος η μετάφραση στα Ελληνικά.

Many voices are asking why European nations have shown limited enthusiasm toward calls for a broader military contribution to maritime security operations in the Strait of Hormuz. At first glance, the criticism may appear justified. After all, the stability of the Gulf directly affects global trade, energy markets, and the wider international economy.

But the issue deserves a calmer and more strategic assessment.

The United States and Israel initiated military operations against Iran without prior consultation, coordination, or political consensus with their European allies. Whether one considers those actions justified or not is, at this stage, almost secondary. The operational and geopolitical reality is that the conflict was launched unilaterally — and Europe sees it as such.

Today, the world economy is already suffering from the de facto disruption of maritime traffic and energy flows through the Persian Gulf. Yet many European governments, including the United Kingdom, appear to view the current crisis primarily as a war shaped by the political and strategic choices of Washington and Tel Aviv. Consequently, there is a growing perception that those who initiated the confrontation must also bear primary responsibility for managing its consequences.

This does not mean Europe is indifferent to maritime security. Far from it.

European states have consistently contributed to international maritime stability operations for years. The European Union remains actively engaged through operations such as Operation “IRINI” in the waters off Libya, Operation “ATALANTA” against piracy in the Indian Ocean, and Operation “ASPIDES” — notably under Greek command — protecting commercial shipping from Houthi attacks in the Red Sea and Gulf of Aden.

The distinction Europe is attempting to make is therefore political, legal, and strategic — not operational.

The core issue lies in legitimacy and mandate.

NATO on the other hand, is fundamentally a defensive alliance. Any direct military mobilization under NATO auspices traditionally requires either:

• an attack against a member state triggering collective defense obligations, or

• an international legal framework, typically through a UN mandate.

Neither condition clearly applies in the present case. The United States is not responding to an attack on NATO territory; rather, it is viewed by many as an active belligerent in a conflict of its own choosing. This creates political hesitation among European capitals already wary of strategic overextension after years of continuous security commitments.

What is now emerging, however, is a more nuanced approach.

The United Kingdom and France are expected to co-chair discussions among defense ministers from more than forty nations to coordinate possible contributions to maritime security efforts. The emphasis, importantly, remains on de-escalation, ceasefire conditions, and the creation of a strictly defensive maritime protection framework. European officials continue to underline that any future mission would not constitute participation in offensive operations against Iran, nor direct support for ongoing U.S. or Israeli combat activities.

That distinction matters greatly in European strategic culture.

Europe — together with the United Kingdom — is not absent from global security affairs. But the “Old Continent,” perhaps precisely because of its historical experience, tends to differentiate between collective security, alliance obligations, crisis management, and participation in wars initiated without broad international consensus.

In strategic affairs, maturity often manifests not only through action, but also through restraint, legal caution, and political judgment.

Vice Admiral (Retd) Hellenic Navy

Georgios Floros

 

 

 

Ευρώπη, Ορμούζ και τα Όρια της Συμμαχικής Αλληλεγγύης

Πολλές φωνές αναρωτιούνται γιατί τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν δείξει περιορισμένο ενθουσιασμό απέναντι στις εκκλήσεις για μια ευρύτερη στρατιωτική συνεισφορά στις επιχειρήσεις θαλάσσιας ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ. Εκ πρώτης όψεως, η κριτική αυτή μπορεί να φαίνεται δικαιολογημένη. Άλλωστε, η σταθερότητα του Κόλπου επηρεάζει άμεσα το παγκόσμιο εμπόριο, τις αγορές ενέργειας και την ευρύτερη διεθνή οικονομία.

Ωστόσο, το ζήτημα απαιτεί μια πιο ψύχραιμη και στρατηγική αξιολόγηση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ προχώρησαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, συντονισμό ή πολιτική συναίνεση με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους. Το αν κάποιος θεωρεί τις ενέργειες αυτές δικαιολογημένες ή όχι είναι, στο παρόν στάδιο, σχεδόν δευτερεύον. Η επιχειρησιακή και γεωπολιτική πραγματικότητα είναι ότι η σύγκρουση ξεκίνησε μονομερώς — και η Ευρώπη την αντιλαμβάνεται ως τέτοια.

Σήμερα, η παγκόσμια οικονομία ήδη υφίσταται τις συνέπειες της de facto διατάραξης της θαλάσσιας κυκλοφορίας και των ενεργειακών ροών μέσω του Περσικού Κόλπου. Παρ’ όλα αυτά, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένου και του Ηνωμένου Βασιλείου, φαίνεται να αντιμετωπίζουν την τρέχουσα κρίση πρωτίστως ως έναν πόλεμο που διαμορφώθηκε από τις πολιτικές και στρατηγικές επιλογές της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ. Κατά συνέπεια, ενισχύεται η αντίληψη ότι εκείνοι που εκκίνησαν την αντιπαράθεση οφείλουν να αναλάβουν και την κύρια ευθύνη για τη διαχείριση των συνεπειών της.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη αδιαφορεί για τη θαλάσσια ασφάλεια. Κάθε άλλο.

Τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν συμβάλει σταθερά, επί σειρά ετών, σε διεθνείς επιχειρήσεις θαλάσσιας σταθερότητας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ενεργά παρούσα μέσω επιχειρήσεων όπως η Επιχείρηση «IRINI» στα ύδατα ανοιχτά της Λιβύης, η Επιχείρηση «ATALANTA» κατά της πειρατείας στον Ινδικό Ωκεανό, καθώς και η Επιχείρηση «ASPIDES» — χαρακτηριστικά υπό ελληνική διοίκηση — για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν.

Η διάκριση που επιχειρεί να κάνει η Ευρώπη είναι, επομένως, πολιτική, νομική και στρατηγική — όχι επιχειρησιακή.

Το κεντρικό ζήτημα βρίσκεται στη νομιμοποίηση και στην εντολή.

Το ΝΑΤΟ, από την άλλη πλευρά, είναι θεμελιωδώς μια αμυντική συμμαχία. Κάθε άμεση στρατιωτική κινητοποίηση υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ απαιτεί παραδοσιακά είτε:

• επίθεση εναντίον κράτους-μέλους, η οποία θα ενεργοποιούσε τις υποχρεώσεις συλλογικής άμυνας, είτε

• ένα διεθνές νομικό πλαίσιο, συνήθως μέσω εντολής του ΟΗΕ.

Καμία από τις δύο αυτές προϋποθέσεις δεν εφαρμόζεται με σαφήνεια στην παρούσα περίπτωση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν απαντούν σε επίθεση κατά νατοϊκού εδάφους· αντιθέτως, αντιμετωπίζονται από πολλούς ως ενεργός εμπόλεμος σε μια σύγκρουση που επέλεξαν οι ίδιες. Αυτό δημιουργεί πολιτικό δισταγμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες είναι ήδη επιφυλακτικές απέναντι στον κίνδυνο στρατηγικής υπερέκτασης, έπειτα από χρόνια συνεχών δεσμεύσεων στον τομέα της ασφάλειας.

Αυτό που αρχίζει τώρα να διαμορφώνεται, ωστόσο, είναι μια πιο σύνθετη και λεπτομερής προσέγγιση.

Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία αναμένεται να συμπροεδρεύσουν σε συζητήσεις μεταξύ υπουργών Άμυνας από περισσότερα από σαράντα κράτη, με στόχο τον συντονισμό πιθανών συνεισφορών σε προσπάθειες θαλάσσιας ασφάλειας. Η έμφαση, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, παραμένει στην αποκλιμάκωση, στους όρους κατάπαυσης του πυρός και στη δημιουργία ενός αυστηρά αμυντικού πλαισίου θαλάσσιας προστασίας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να υπογραμμίζουν ότι οποιαδήποτε μελλοντική αποστολή δεν θα συνιστά συμμετοχή σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, ούτε άμεση υποστήριξη στις συνεχιζόμενες πολεμικές δραστηριότητες των Ηνωμένων Πολιτειών ή του Ισραήλ.

Η διάκριση αυτή έχει τεράστια σημασία στην ευρωπαϊκή στρατηγική κουλτούρα.

Η Ευρώπη — μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο — δεν είναι απούσα από τις υποθέσεις της παγκόσμιας ασφάλειας. Όμως η «Γηραιά Ήπειρος», ίσως ακριβώς λόγω της ιστορικής της εμπειρίας, τείνει να διαχωρίζει τη συλλογική ασφάλεια, τις συμμαχικές υποχρεώσεις, τη διαχείριση κρίσεων και τη συμμετοχή σε πολέμους που ξεκίνησαν χωρίς ευρεία διεθνή συναίνεση.

Στις στρατηγικές υποθέσεις, η ωριμότητα συχνά δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από τη δράση, αλλά και μέσα από την αυτοσυγκράτηση, τη νομική προσοχή και την πολιτική κρίση.

Αντιναύαρχος ε.α. Πολεμικού Ναυτικού
Γεώργιος Φλώρος