“Διείσδυση” στην Directorate S: ο σκληρός πυρήνας της παγκόσμιας κατασκοπείας

 

Η γνωστή εμβάθυνση αναλυτών και ερασιτεχνών αναγνωστών σε μεθόδους και ιστορικά στοιχεία από τον κόσμο των πληροφοριών που πρέπει σίγουρα να ασχοληθεί με την περίπτωση των «παράνομων κατασκόπων» της KGB που δρούσαν με πλαστικά στοιχεία σε ξένες χώρες, τη Διεύθυνση S (Directorate S). Η μελέτη των κατασκόπων αυτών είναι χρήσιμη όχι μόνο για ιστορικούς αλλά και επιχειρησιακούς λόγους. Συνεχίζεται η δράση τους έως σήμερα όχι μόνο ως Ρωσικό μονοπώλιο αλλά αποτελει συνηθισμένη διαδρομή για όλες τις υπηρεσίες πληροφοριών παγκοσμίως.

 Η εμπειρία της KGB:Χρήσιμα ιστορικά στοιχεία 

 

Η Διεύθυνση S (Ρωσικά Spetsialnyi) αποτελούσε ειδικό τμήμα της 1ης Γενικής Διεύθυνσης της KGB (PGU) που διαχειρίζεται προσωπικό  της Υπηρεσίας με δράση στο εξωτερικό χωρίς διπλωματική ασυλία. Η απουσία διπλωματικής ιδιότητας συνεπάγεται σύλληψη κατασκόπου και φυλάκιση του ή θανατικής ποινής.

• Προφίλ και χώροι δράσης : Εργασία για Ρώσους πολίτες συνήθως με ταξιδιωτικά έγγραφα και ταυτότητες υπηκόων Δυτικής Ευρώπης ή Λατινικής Αμερικής, εργαζόμενοι σε καθημερινές εργασίες, είτε σε ζευγάρια με τέκνα. Συνήθης πεδία δράσης είναι ΗΠΑ, Καναδάς και Ευρωπαϊκές χώρες.
• Πλαστικά έγγραφα : η “μέθοδος της Βραζιλίας” 

 

 

Η KGB διέθετε εξειδικευμένο γραφείο δημιουργίας πλαστών εγγράφων ταυτοπροσωπίας για τα στελέχη της, που υπαγόταν στην Α Διεύθυνση, στο 13ο Τμήμα με την κυρία αρμοδιότητα την Παραπληροφόρηση, ενώ στη συνέχεια λειτούργησε ξεχωριστά ως Διεύθυνση Δ με αρμοδιότητα τα Ενεργητικά Μέτρα. Διέθετε χημικούς, γραφίστες και χαράκτες που ήταν σε θέση να παράξουν πολύ ακριβή αντίγραφα κρατικών και διπλωματικών ταυτότητων, διπλωμάτων οδήγησης , διαβατηρίων ή άλλων εγγράφων με βάση πρωτότυπα που είχαν κλαπεί . Διέθετε και δίκτυα συνεργατών σε χώρες – στόχους μέσα σε ληξιαρχεία και νοσοκομεία παίδων για να βρουν εύκολα στοιχεία εκλιπόντων προς πλαστογράφηση. Στη συνέχεια τα στελέχη παροτρύνονταν να ταξιδεύουν στις χώρες αποστολής για να “χτίζουν ιστορικό” ιδρύοντας και επιχειρήσεις – “βιτρίνες”. Η αναγνώριση της απάτης των εγγράφων θεωρήθηκε πολύ δύσκολη από τη Δυτική Αντικατασκοπεία, χωρίς την ύπαρξη συνεργατών εντός των δικτύων κατασκοπείας. 

Εδώ πρέπει να αναφερθεί μια μέθοδος που συνεχίζεται έως σήμερα με το όνομα “Πείραμα της Βραζιλίας”. Πολλοί Σοβιετικοί Πράκτορες που είχαν συλληφθεί διέθεταν διαβατήρια Βραζιλίας και λιγότερο άλλων χωρών της Λατινικής Αμερικής. Μεταξύ 1980 και 1990 στα Βραζιλιάνικα ληξιαρχεία μέσω των δικτύων της η KGB είχε «φυτέψει» πλαστά στοιχεία για μελλοντική χρήση. Ο λόγος ήταν το ποικιλόμορφο φυλετικό μωσαϊκό στη χώρα που επιτρέπει την πειστική υιοθέτηση της ντόπιας ταυτότητας, ενώ με το διαβατήριο της Βραζιλίας υπήρχε πρόσβαση χωρίς βίζα σε 170 χώρες στον κόσμο.

Εκπαίδευση :  Το πρόγραμμα προετοιμασίας διαρκούσε από 3 έως 7 έτη εσωτερικά της Ακαδημίας της KGB ή της GRU, σε καθεστώς απομόνωσης. Οι υποψήφιοι sleeper agents (πράκτορες εν υπνώσει) διδάσκονταν τη νομοθεσία, την ιστορία και την κοινωνική ανθρωπολογία του στόχου, μετακινήσεις με την αντικοινωνία, γλώσσα σε άπτεται προφορά μητρικής, ασφαλείς επικοινωνίες και χρήση κρυπτών μηνυμάτων (dead box). Εκπαιδεύονταν και σε ζευγάρια. Στόχος της εκπαίδευσης ήταν να υιοθετηθεί πιστά η ιδιότητα του “νόμιμου μετανάστη”.

Στοχοι αποστολών :  Στοχοι των sleeper agents ήταν η εφαρμογή όλων των μεθόδων συλλογής πληροφόρησης. Με κύρια έμφαση σε κρατικά-στρατιωτικά – διεθνή πολιτικά και οικονομικά κέντρα λήψης στρατολογούσαν ανθρώπινες πηγές (επιχειρήσεις HUMINT), είτε αξιοποιώντας την τεχνολογία (επιχειρήσεις SIGINT-IMINT). Ενίοτε όμως συμμετείχαν σε ειδικές ανορθόδοξες επιχειρήσεις της GRU όπως εξουδετέρωση προσώπων ή σαμποτάζ κατά στρατιωτικού υλικού και εφαρμογών «Ενεργειακών Μέτρων».

 

Οι “παράνομοι” του σήμερα : SVR-FSB-GRU οι πρώτοι “διδάσκαλοι” 

Τα κεντρικά γραφεία της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών GRU στη Μόσχα

 

Η ιστορική παράδοση των “illegals” συνεχίζεται με τις υπηρεσίες της Ρωσικής Κοινότητας Πληροφοριών που δημιουργήθηκε μετά το 1990. Δεν αποτελούσε ποτέ όμως Ρωσικό μονοπώλιο η αξιοποίηση πρακτόρων χωρίς διπλωματική ιδιότητα, καθώς αποτελεί διεθνή πρακτική όλων των Υπηρεσιών παγκοσμίως με τους ίδιους στόχους Επιχειρήσεων.

Μερικά παραδείγματα των σύγχρονων Ρώσων sleeper agents που παρουσιάζουν αρκετά ενδιαφέροντα είναι :

• Ιρίνα Σμίρεβα: η “Μαρία Τσάλλα” των Αθηνών :

Μεγάλο θέμα που προκάλεσε στην κοινή γνώμη η ανακάλυψη Ρωσίδας στελέχους της SVR με επιχείρηση – βιτρίνα στο Παγκράτι της Αθήνας με το πλαστό όνομα Μαρία Τσάλλα. Το όνομα ανήκε σε νεογνό που πέθανε σε μαιευτήριο του Αμαρουσίου, όπου ντόπιοι συνεργάτες του Ρωσικού δικτύου το εντόπισαν και προμήθευσαν την Ιρίνα Σμίρεβα (το πραγματικό όνομα της πράκτορος ) με αντίστοιχα έγγραφα ώστε να δρα ως Ελληνική ομογενής από τη Σοβιετική Ένωση με επιχείρηση πώλησης πλεκτών και χόμπι τη φωτογράφηση. Με Ελληνικό διαβατήριο κινούνταν ως ερασιτέχνης φωτογράφος εντός Ελλάδος και ΕΕ με άνεση κάνοντας αρκετά ταξίδια. Η ανακάλυψη της προέκυψε μετά από σύλληψη μελών Ρωσικού Δικτύου Κατασκοπείας στην Κεντρική Ευρώπη. Ταυτόχρονα διενεργήθηκε έρευνα για Έλληνες συνεργάτες του δικτύου εντός της χώρας μας

• Υπόθεση Γκάρι Γκασπαροφ και FSB:

Στις ΗΠΑ ανακαλύφθηκε δίκτυο Κατασκοπείας της Ρωσικής Υπηρεσίας Ασφαλείας FSB με στόχο την παρακολούθηση πολιτικών αντιπάλων του Κρεμλίνου. Αναζητούσαν άτομα για εξουδετέρωση των στόχων τους επ αμοιβή, μεταξύ των οποίων και ο παγκόσμιος πρωταθλητής σκάκι Γκάρι Γκασπαροφ. Το δίκτυο αποτελούσαν Ρώσοι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί της Υπηρεσίες και πολίτες με έγγραφα χωρών Κολομβίας και Κούβας. Όλοι συνελήφθησαν από το FBI.

 

• Ζεύγος Zaposhnikov και GRU : Υπόθεση Villa Elena στη Χαλκιδική 

Το 2009 το ζεύγος Νικολάι και Elena Zaposhnikov αγόρασαν έναντι 275000 έκταση στη Νέα Σκιώνη Χαλκιδικής και δημιούργησαν ξενοδοχειακή μονάδα. Όμως η ιδιότητα του κτηρίου ήταν τέλεια κάλυψη ώστε να φιλοξενούνται μέλη της Μονάδας 29155 της GRU. Επίσης από εκεί σύμφωνα με πληροφορίες του ιστότοπου Insider ο διοικητής της 29155 Ο Andrey Averyanov από εκεί διηγείται επιχειρήσεις Σαμποτάζ σε αποθήκες του ΝΑΤΟ εντός Τσεχίας και Βουλγαρίας.

• Vatim Krasikov-Pablo Gonzalez Ruptsov:η ενδιαφέρουσα ιστορία 2 ανταλλαγέντων

Στην Άγκυρα την 1η Αυγούστου του 2024 έλαβε χώρα στην Άγκυρα ανταλλαγή συλληφθέντων κατασκόπων μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας. 2 εκ των Ρώσων που επέστρεψαν στη Μόσχα έχουν ενδιαφέρουσες ιστορίες πίσω τους

Βαντίμ Κρασίκοφ:

 

 Πρακτοράς της FSB με πλαστικά Ρωσικά στοιχεία. Αποστολή του η εξουδετέρωση στόχων επιτήρησης που επέκρινε τη Ρωσική Κυβέρνηση. Ταξίδευε ως Ρώσος τουρίστας σε Ευρωπαϊκές χώρες. Τελευταία φορά εκτέλεσε Τσετσένο πολιτικό αντίπαλο σε πάρκο στη Γερμανία και συνελήφθη.

 

Πάμπλο Γκονζάλες Ρούπτσοφ:

 Ρώσος πράκτωρ της GRU, με μητέρα από την Ισπανία. Η Ισπανική του Υπηκοότητα είχε αξιοποιηθεί από τους χειριστές του στο σταθμό της GRU στην Κωνσταντινούπολη με εξαιρετικά αποτελέσματα. Ως δημοσιογράφος κινούνταν εντός της Ένωσης και της Ουκρανίας με σχετική ευκολία καλύπτοντας γεγονότα υπό την κάλυψη εργαζόμενου για ισπανικά ΜΜΕ. Η αποστολή του ήταν η αναγνώριση κρίσιμων υποδομών για λογαριασμό της GRU στην Ουκρανία και την Πολωνία κατά τη διάρκεια της οποίας συνελήφθη. Επίσης δημιούργησε επαφές πριν τη σύλληψη του με Καταλάνικες και αριστερές προοδευτικές οργανώσεις.

 

Ζουν ανάμεσα μας:Οι sleeper agents ως παγκόσμιο φαινόμενο 

Οι πράκτορες εν υπνώσει είναι διαχρονικό «εργαλείο» που πρώτοι οι Ρώσοι εισήγαγαν αλλά η Δύση δεν άφησε ανεκμετάλλευτο. Η Διεύθυνση Tzomet της MOSSAD και η Διεύθυνση 504 της Ισραηλινής Α’ΜΑΝ, όπως και Τμήματα της CIA και της Βρετανικής ΜΙ6 είναι μερικά παραδείγματα. Το κεντρικό ζήτημα όμως είναι η πολύχρονη και μεθοδική τους εκπαίδευση. Μαζί με την προμήθεια μέγιστης ακρίβειας επεξεργασμένων εγγράφων ταυτοποίησης αποτελούν τους 2 παράγοντες που ευνοούν την επιτυχή κεκαλυμμένη δράση στελεχών Υπηρεσιών Κατασκοπίας μεταξύ ανυποψιών πληθυσμών για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Πηγές-Εικόνες:  Business Insider, Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων, Αρχεία Mitrokhin, The American Wiki, Wall Street Journal, Criminal, Protagon.gr, Research Gate, The New York Times, Kyiv Post, Inside Story, Enikos.gr, Daily Mail, irp. fas. org, Spycraft 101, Laura s Miscellaneus Musings