Στα άδυτα της δράσης των Σοβιετικών Κατασκόπων : εκπαιδεύοντας Ρώσους Πράκτορες

Στο άκουσμα ” Ρωσικές Μυστικές Υπηρεσίες” η αντίδραση της κοινής γνώμης είναι εξοικειωμένη από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου έως και σήμερα με αφορμή τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας. Το όνομα KGB είναι γνωστό παγκοσμίως και η ίδια η υπηρεσία με τη δράση της αποτέλεσε “πονοκέφαλο” για τις ΗΠΑ και τη συμμαχία του ΝΑΤΟ.Κανείς όμως δεν γνωρίζει τη διαδικασία επιμόρφωσης και κατάρτισης ενός υποψήφιου “υπαλλήλου” (όπως λέγεται στη διεθνή διάλεκτο των κατασκόπων) των υπηρεσιών – “θρύλων” του Κρεμλίνου.

Στο σύγγραμμα “Εγχειρίδιο Κατασκοπείας και Ανταρτοπολέμου” ο υπαρχηγός της Διεύθυνσης Αντικατασκοπείας της KGB  Αλεξάντρ Ορλώφ δείχνει τη δομή “κατασκευής” αξιωματικών πληροφοριών – χειριστών είτε στην Ακαδημία είτε σε πρακτική εφαρμογή επί του πεδίου (lessons learned)

Που στόχευε η Σοβιετική Κατασκοπεία; 

Το κτήριο των κεντρικών γραφείων της KGB στην πλατεία Liubianka

Σύμφωνα με τον Ορλώφ τόσο η KGB όσο και η αντίστοιχη του Στρατού GRU είχαν ως στόχο την επιτήρηση εχθρικών προς την Σοβιετική Ένωση και τα συμφέροντα της ενεργειών εντός και εκτός των συνόρων της. Τα πεδία επιτήρησης της KGB, στα οποία εκπαιδεύονταν το προσωπικό, σχετίζονται με:

• Πολιτικές Πληροφορίες :Σύναψη μυστικών συμφωνιών διακρατικών που θα έβλαπταν την ΕΣΣΔ
• Οικονομικές Πληροφορίες :Διακρατικές συμφωνίες για επιβολή δασμών προς Σοβιετικά προϊόντα με σκοπό την εξασθένιση της Κρατικής οικονομίας. Επίσης συλλογή πληροφοριών για οργάνωση δομής οικονομικής ισχυρών κρατών, ώστε η Σοβιετική ηγεσία να εφαρμόσει ανάλογα μέτρα στην εγχώρια αντίστοιχη δομή
• Βιομηχανικές Πληροφορίες : Υποκλοπή τεχνολογικών σχεδίων παραγωγής προϊόντων “αιχμής” για το  παγκόσμιο εμπόριο και αποστολή τους στη Μόσχα. Επίσης εύρεση και δέλεαρ σε επιστήμονες για συνεργασία με τη Σοβιετική βιομηχανία,πολύ δύσκολη αποστολή επί Ψυχρού Πολέμου λόγω αρνητικού κλίματος έναντι των Ρώσων.
• Στρατιωτικές Πληροφορίες :Η Σοβιετική ηγεσία υπό το Στάλιν έδωσε εντολή να εμπλέκεται και η KGB σε συλλογή πληροφοριών σχετικών με Πολεμικές Βιομηχανίες αντιπάλων Κρατών, Μυστικές στρατιωτικές συμμαχίες και συμφωνίες, συσχετισμούς δυνάμεων, κινήσεις στρατευμάτων προς τα σύνορα με τη Σοβιετική Ένωση
• Διείσδυση σε αντίπαλες Υπηρεσίες Πληροφοριών και Ασφάλειας :Με τριπλό στόχο την πληροφόρηση των “αντικειμένων ενδιαφέροντος” της εχθρικής προς το Σοβιετικό Κράτος Κατασκοπείας , την έγκαιρη φυγάδευση Ρώσων πρακτόρων που κινδυνεύουν με σύλληψη και τον εντοπισμό προδοτών εντός των Σοβιετικών Δικτύων.
• Παραπληροφόρηση :Διασπορά ψευδών πληροφοριών σε Διπλωματικές αποστολές και επιτελικά στρατιωτικά γραφεία ή άλλες αρμόδιες υπηρεσίες εχθρικών κρατών για απόκρυψη ενεργειών και Επιχειρήσεων των Σοβιετικών υπηρεσιών.
• Ανορθόδοξες στρατιωτικές Επιχειρήσεις :Παροχή λογιστικής Υποστήριξης, καθοδήγηση και ενίσχυση με προσωπικό προς αντάρτικα κινήματα φιλικά προς τη Σοβιετική Ένωση( βλ. Αντάρτες Ισπανίας τη δεκαετία του 1930)

MDA και RASH:Φοιτώντας στις Ακαδημίες 

Εκπαίδευση δόκιμων της ΚGB στην αυτοάμυνα.

Ο αναλυτής της CIA Sherman W. Flemer, σε αποχαρακτηρισμένο έγγραφο της Υπηρεσίας από το 1995, ανέλυσε τη δομή λειτουργίας των 2 Ακαδημιών Κατασκοπείας της Σοβιετικής Ρωσίας. Η Στρατιωτική Διπλωματική Υπηρεσία (MDA)  εκπαίδευε στρατιωτικό Προσωπικό για ένταξη στη GRU(Πληροφορίες Ενόπλων Δυνάμεων), με φοίτηση 4 ετών, 2 γενικής μόρφωσης και 2 εξειδίκευσης στη Συλλογή Πληροφοριών.

Αποσκευές δόκιμων της Ακαδημίας RASH με τη σχετική Ταυτότητα

Η RASH περιλάμβανε μαθήματα όπως :

• Ιστορία Κατασκοπείας
• Ήθη και Έθιμα Κρατών – Στόχων
• Τεχνικές Ανάκρισης
• Τεχνικές Αποτυπωμάτων
• Δράση υπό Κάλυψη
• Διαφυγή και Αναγνώριση Υπηρεσιών Ασφαλείας
• Φωτογράφιση
• Στρατολόγηση πληροφοριοδότη
• Επικοινωνίες
• Παγίδευση Ατόμων
• Τεχνολογία
• Διεθνείς Σχέσεις
• Πολεμικές Τέχνες
• Γεωγραφία
• Σκοποβολή – χρήση όπλων
• Πολεμικές Τέχνες

H Ακαδημία της KGB στη Μόσχα

Τον κύκλο σπουδών των τελευταίων 2 ετών ακολουθούσε η Σχολή RASH(Ανώτατη Ακαδημία Πληροφοριών) που ανήκε στην KGB, με Σχολείο Εξειδίκευσης στην Αντικατασκοπεία να λαμβάνει χώρα στη Νομική Σχολή, για λόγους κάλυψης. Η πρακτική εξάσκηση και των 2 Ακαδημιών γίνονταν στη Μόσχα και τα περίχωρα της,όπου δόκιμοι εκπαιδεύονταν στη διαφυγή από ξένη Υπηρεσία Αντικατασκοπείας και παρόμοια άλλα μαθήματα.

Εξάσκηση υποψηφίων “υπαλλήλων” της KGB στη σκοποβολή

Ανάλογα με τα τελικά προσόντα του κάθε υποψήφιου γινόταν και η ανάθεση της αποστολής, καθώς και η επιλογή της χώρας – στόχου.

 

θεωρητική Εκπαίδευση δόκιμων της RASH σε συστήματα επικοινωνιών

“ Μύηση” στις μεθόδους Κατασκοπείας της   KGB:Εμπειρίες επί του Πεδίου 

Βασική αρχή των Ρώσων κατασκόπων, που διδάσκονταν στην Ακαδημία της Υπηρεσίας,ήταν η στρατολόγηση ανθρώπινων πηγών ως κύρια μορφή πληροφόρησης, διότι οι αντίστοιχες ανοιχτές (έγγραφα, δελτία ειδήσεων) θεωρούνται αμφίβολης αξιοπιστίας. Η δομή στρατολόγησης πηγής δε διαφέρει πολύ από τη σύγχρονη στρατηγική MICE.Αφού η πηγή επιβεβαιωθεί ως έγκυρη και χωρίς σχέσεις με υπηρεσίες ασφαλείας άλλου Κράτους προχωρούσε ο αξιωματικός πληροφοριών σε προσέγγιση με οικονομικά δέλεαρ ή ιδεολογικά φορτισμένο περιεχόμενο. Ο εκβιασμός αποφεύγονταν σαν τακτική, διότι δεν υπήρχε θετικό αποτέλεσμα σύμφωνα με τη Σοβιετική εμπειρία.Περιζήτητα είδη “πηγών” ήταν αντιφρονούντες,επηρρεπείς σε καταχρήσεις ή χρηματισμό και νομικές περιπέτειες, νεαρές γυναίκες και ομοφυλόφιλοι.

Βασική “αρετή” των Σοβιετικών πρακτόρων ήταν το “χτίσιμο καλού βιογραφικού”. Ο πράκτωρ εκπαιδεύεται στην πειστικότερη γνώση της ντόπιας γλώσσας και του επαγγέλματος “κάλυψη” ώστε να περνάει απαρατήρητος. Το σπίτι του πρέπει να βρίσκεται σε ανάλογη με την ιδιότητα που δηλώνει περιοχή και οι πόροι που του ανατίθενται να χρησιμοποιούνται καθαρά για υπηρεσιακούς λόγους. Συμβουλή κατά την εκπαίδευση ήταν πάντα η παρουσία πλαστών εγγράφων και φωτογραφιών που να επιβεβαιώνουν την δηλωμένη “ιδιότητα”.

Η συνάντηση με την πηγή αποτελεί ολόκληρη “επιχείρηση”.Στην αρχή ο Σοβιετικός πράκτωρ (συνήθως υπάλληλος πρεσβείας) ακολουθεί δρομολόγιο Αντιπαρακολούθησης τόσο προς τη συνάντηση με την πηγή όσο και στην καθημερινή του ζωή για ανίχνευση επιτήρησης. Βοηθητικοί πράκτορες στο σημείο συνάντησης ανιχνεύουν άγνωστους “τυχαίους” παρευρισκόμενους.

Λοιπές μέθοδοι σχετίζονται με τη λήψη αντιγράφων από χρήσιμα έγγραφα και διαφυγή σε περίπτωση κινδύνου. Ένας πράκτωρ άλλαζε 2 ή και περισσότερα πλαστά διαβατήρια και τόπους αλλαγής τους προς τη Μόσχα υιοθετώντας το όνομα και τις ιδιότητες του κατόχου. Το δρομολόγιο και ο τρόπος διαφυγής από το πεδίο ήταν συγκεκριμένος και ο πράκτωρ όφειλε να τον ξέρει. Η χρήση μηχανής μικροφωτογράφησης αντικαθιστούσε την κλοπή εγγράφων, διότι δεν άφηνε ίχνη.

Το μέγεθος της σωστής θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης στελεχών των Σοβιετικών Υπηρεσιών φαίνεται σε επιχειρήσεις στη Γερμανία. Σοβιετικής καταγωγής πράκτορας υπό την κάλυψη επιστήμονα σε βιομηχανίες της Δυτικής Γερμανίας κατάφερε να πείσει φανατικό αντί-Ρώσο μηχανικό επεξεργασίας διαμαντιών να μετακομίσει στη Μόσχα και να συνεργαστεί με την Βιομηχανική κοινότητα της Σοβιετικής Ένωσης. Μετά από έρευνα και στρατολόγηση πηγών ο Dr. B. έπεισε μέσω ανταλλαγμάτων στον ίδιο και κυρίως τη σύζυγό του, που βοήθησε στο να πεισθεί σε συνεργασία ο εν λόγω μηχανικός, να δεχθεί την προσφορά του Κρεμλίνου υπό το βάρος των οικονομικών δυσκολιών που η KGB γνώριζε ότι αντιμετώπιζε. Έτσι στα “χέρια” της Σοβιετικής Κρατικής μηχανής βρέθηκαν φόρμουλες κατασκευής διαμαντιών, η γνωστή επιχείρηση Wi-Di.

Tην ίδια δραστηριότητα είχε πάλι στην Ανατολική Γερμανία εις βάρος της Δυτικής ο νυν Πρόεδρος της Ρωσίας Βλαδίμηρος Πούτιν. Με τη συνεργασία του πράκτορα της Stazi Ματίας Βάνινγκ και με στρατολόγηση πηγών σε βιομηχανίες και τραπεζικά Ιδρύματα επέτυχε τη συνεργασία των τελευταίων με τη Ρωσία μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Η εκπαίδευση που είχε λάβει τον βοήθησε να αποφύγει την ανακάλυψη.

Ταύτιση με το σήμερα : Η παράδοση συνεχίζεται 

Παρά τη διάσπαση της το 1991 και εντεύθεν η KGB  αποτέλεσε παγκόσμιο “σχολείο” επαγγελματιών πρακτόρων ανά τον κόσμο, με μεθόδους που μιμούνται συνάδελφοι τους άλλων χωρών, της Δύσης κυρίως. Δεν είναι τυχαία η λειτουργία ξεχωριστών τμημάτων HUMINT. H GRU, με ελάχιστες διαφορές από τη Σοβιετική εποχή, ανέπτυξε δυνατότητες και σε “Ενεργητικά Μέτρα”. Ο φόβος για τους Ρώσους Πράκτορες και το “κυνήγι μαγισσών” που εξαπολύεται εντός Δυτικών χωρών ακόμα στις μέρες μας δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για τις Ρωσικές ικανότητες.

 

Πηγές-Εικόνες :

Αλεξάντρ Ορλώφ, Εγχειρίδιο Κατασκοπείας και Ανταρτοπολέμου KGB, το Βήμα, ips.fas.org,The Sun, The New York Post, The Guardian, Sherman W. Flemer, Soviet Intelligence Training (www.cia. gov)