Η Στρατηγική της «Σκιάς» και το Μέλλον της Μέσης Ανατολής: Η Ανάλυση του Γιόσι Κοέν

Σε μια εκτενή και αποκαλυπτική συζήτηση στο podcast “School of War”, ο Γιόσι Κοέν, ο άνθρωπος που ηγήθηκε της Μοσάντ από το 2016 έως το 2021, ξετύλιξε τον περίπλοκο χάρτη της ισραηλινής ασφάλειας. Η ανάλυσή του δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρησιακές ικανότητες μιας από τις πιο διάσημες υπηρεσίες πληροφοριών στον κόσμο, αλλά επεκτείνεται στη βαθιά γεωπολιτική στρατηγική που απαιτείται για την επιβίωση του Ισραήλ σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Η Φιλοσοφία της Mossad: Περισσότερα από Πληροφορίες

Για τον Κοέν, η Mossad δεν είναι απλώς ένας οργανισμός συλλογής δεδομένων. Είναι ένα εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής και ένας μηχανισμός αποτροπής. Η φιλοσοφία του εδράζεται στην ιδέα ότι οι μυστικές υπηρεσίες πρέπει να είναι προληπτικές και όχι απλώς αντιδραστικές.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιτυχία μιας επιχείρησης πληροφοριών δεν κρίνεται μόνο από το αν αποκτήθηκε ένα μυστικό, αλλά από το αν αυτή η πληροφορία οδήγησε σε μια στρατηγική αλλαγή στο πεδίο. Η Mossad, υπό την ηγεσία του, εστίασε στην «υψηλή τεχνολογία των πληροφοριών», συνδυάζοντας την παραδοσιακή κατασκοπεία (HUMINT) με τις προηγμένες κυβερνοεπιθέσεις και την ανάλυση μεγάλων δεδομένων.

Το Ιράν ως Υπαρξιακή Απειλή και ο Στρατηγικός Στόχος

Το κεντρικό θέμα της ανάλυσης του Κοέν παραμένει το Ιράν. Περιγράφει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης όχι ως ένα τοπικό ζήτημα, αλλά ως μια παγκόσμια απειλή που στοχεύει στην ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.

Ο Κοέν υπογραμμίζει τρεις πυλώνες στους οποίους πρέπει να επικεντρωθεί η διεθνής κοινότητα και το Ισραήλ:

Η Πυρηνική Απειλή: Η διαρκής προσπάθεια του Ιράν να αποκτήσει στρατιωτική πυρηνική ικανότητα πρέπει να σταματήσει με κάθε κόστος. Ο ίδιος αναφέρεται στην περίφημη επιχείρηση κλοπής του πυρηνικού αρχείου του Ιράν το 2018 ως μια κίνηση που «άλλαξε το αφήγημα», αποδεικνύοντας στον κόσμο ότι η Τεχεράνη έλεγε ψέματα για τις προθέσεις της.

Η Περιφερειακή Επιθετικότητα: Το Ιράν χρησιμοποιεί «πληρεξούσιους» (proxies) όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και οι Χούθι για να περικυκλώσει το Ισραήλ. Ο Κοέν τονίζει ότι η αντιμετώπιση αυτών των οργανώσεων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποδυνάμωση του «κεφαλιού του χταποδιού» στην Τεχεράνη.

Το Πυραυλικό Πρόγραμμα: Η ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων ακριβείας αποτελεί άμεσο κίνδυνο, καθώς παρέχει στο Ιράν τη δυνατότητα να πλήξει οποιοδήποτε σημείο στην περιοχή.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ: Μια Διπλωματική Επανάσταση

Ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της θητείας του Κοέν ήταν ο ρόλος του στην προετοιμασία του εδάφους για τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Ο ίδιος εξηγεί ότι η προσέγγιση με τα αραβικά κράτη (ΗΑΕ, Μπαχρέιν κ.α.) δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά αποτέλεσμα ετών «σιωπηλής διπλωματίας» που διεξήχθη από τη Mossad.

Ο Κοέν αναλύει ότι η κοινή απειλή από το Ιράν δημιούργησε μια σύγκλιση συμφερόντων μεταξύ του Ισραήλ και των μετριοπαθών σουνιτικών κρατών. Ωστόσο, τονίζει ότι οι συμφωνίες αυτές ξεπέρασαν το επίπεδο της ασφάλειας, επεκτεινόμενες στην οικονομία, την τεχνολογία και τον πολιτισμό. Για τον Κοέν, η ειρήνη στη Μέση Ανατολή δεν επιτυγχάνεται μόνο με υπογραφές, αλλά με τη δημιουργία ενός κοινού οράματος για την ευημερία.

Η Στρατηγική της «Συγκράτησης» έναντι της «Εξάρθρωσης»

Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της σκέψης του Κοέν είναι η κριτική ή η ανάλυση της στρατηγικής έναντι της Χαμάς. Αν και η συζήτηση λαμβάνει χώρα σε ένα ευρύ πλαίσιο, ο Κοέν θίγει την ανάγκη για μια πιο αποφασιστική στάση. Η ιδέα ότι μπορείς να «διαχειριστείς» μια τρομοκρατική οργάνωση στα σύνορά σου αποδείχθηκε λανθασμένη. Η νέα πραγματικότητα απαιτεί την πλήρη εξάρθρωση των δυνατοτήτων των εχθρικών οντοτήτων που δεν αναγνωρίζουν το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ.

Η Τενολογία και το Μέλλον των Πληροφοριών

Ο πρώην διευθυντής της Mossad αφιερώνει σημαντικό μέρος της ανάλυσής του στον ρόλο της τεχνολογίας. Σημειώνει ότι στο μέλλον, ο πόλεμος θα κρίνεται όλο και περισσότερο στον κυβερνοχώρο και στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Κυβερνοπόλεμος: Δεν πρόκειται μόνο για την προστασία υποδομών, αλλά για την ικανότητα να παραλύεις τον εχθρό πριν καν ξεκινήσει η σύγκρουση.

Τεχνητή Νοημοσύνη: Η επεξεργασία εκατομμυρίων δεδομένων σε πραγματικό χρόνο επιτρέπει στις υπηρεσίες πληροφοριών να προβλέπουν κινήσεις και να εξουδετερώνουν απειλές με χειρουργική ακρίβεια.

Το Μήνυμα προς τη Δύση

Ο Κοέν κλείνει την τοποθέτησή του με μια προειδοποίηση προς τη Δύση. Υποστηρίζει ότι η «πολιτική του κατευνασμού» έναντι αυταρχικών καθεστώτων όπως το Ιράν δεν λειτουργεί ποτέ. Η ειρήνη, κατά την άποψή του, διατηρείται μόνο μέσω της ισχύος και της ακλόνητης αποφασιστικότητας. Το Ισραήλ, ως το «προπύργιο της δημοκρατίας» στην περιοχή, πρέπει να υποστηρίζεται ενεργά, καθώς οι απειλές που αντιμετωπίζει σήμερα, θα φτάσουν αύριο στις πόρτες της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Συμπέρασμα

Η παρουσία του Γιόσι Κοέν στο “School of War” προσφέρει μια σπάνια ματιά στο μυαλό ενός στρατηγικού αναλυτή που συνδύασε την επιχειρησιακή δράση με τη διπλωματία. Η ανάλυσή του αναδεικνύει ότι η ασφάλεια στη σύγχρονη εποχή απαιτεί έναν συνδυασμό τεχνολογικής υπεροχής, περιφερειακών συμμαχιών και μιας αμείλικτης στάσης απέναντι σε υπαρξιακές απειλές. Για τον Κοέν, η «Ξίφος της Ελευθερίας» δεν είναι μόνο το όνομα του βιβλίου του, αλλά η αποστολή μιας ολόκληρης ζωής για την προστασία του κράτους του Ισραήλ.