Οι Υπόγειες Πόλεις του Ιράν Μετατράπηκαν σε Τάφους: Η Καταστροφή της Στρατηγικής των Πυραύλων

Η μεγαλύτερη στρατηγική υπεροχή του Ιράν μετατράπηκε τελικά στη μεγαλύτερη αδυναμία του. Οι υπόγειες πόλεις που κατασκευάστηκαν ως ασπίδα προστασίας μετατράπηκαν σε παγίδες θανάτου. Οι είσοδοι των σηράγγων κατέρρευσαν, οι έξοδοι βομβαρδίστηκαν, και οι εγκαταστάσεις έχασαν κάθε σύνδεση με τον έξω κόσμο. Δεν μπορούν πλέον να εκτοξεύσουν πυραύλους, να λάβουν ενισχύσεις ή να διαφύγουν. Ένα κύμα πανικού απλώνεται πλέον στα υπόγεια συγκροτήματα, κατακλύζοντας τον στρατό του Ιράν, ο οποίος αριθμεί σχεδόν ένα εκατομμύριο άνδρες. Εκτιμάται ότι σχεδόν το ένα τρίτο αυτού του στρατού βρίσκεται παγιδευμένο στα υπόγεια κέντρα διοίκησης.

Το Ιράν προετοιμαζόταν για αυτή τη στιγμή επί τέσσερις δεκαετίες. Διάνοιξε σήραγγες μέσα στα βουνά, κατασκεύασε εκατοντάδες χιλιόμετρα υπόγειων διαδρόμων και έθαψε χιλιάδες πυραύλους, βάσεις εκτόξευσης, αποθήκες πυρομαχικών και κέντρα διοίκησης σε βάθος 80 έως 90 μέτρων κάτω από τη γη. Τα συγκροτήματα αυτά ονομάστηκαν «πόλεις πυραύλων». Σύμφωνα με εκθέσεις του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), το Ιράν διαθέτει τουλάχιστον 20 έως 30 μεγάλες υπόγειες βάσεις πυραύλων. Η Τεχεράνη θεωρούσε ότι αυτές οι υπόγειες εγκαταστάσεις την προστάτευαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Το σχέδιο του Ιράν ήταν απλό. Σε περίπτωση πολέμου, οι πύραυλοι θα παρέμεναν προστατευμένοι στο υπέδαφος, θα εμφανίζονταν στην επιφάνεια μόνο για να εκτοξευθούν την κατάλληλη στιγμή και στη συνέχεια θα επέστρεφαν ξανά στις σήραγγες. Το καθεστώς ήταν τόσο βέβαιο για την αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής ώστε είχε καλέσει τον πληθυσμό να προετοιμαστεί για έναν μακροχρόνιο πόλεμο διάρκειας έως και πέντε ετών.

Ωστόσο τίποτα από αυτά δεν εξελίχθηκε όπως είχε σχεδιαστεί. Στις 28 Φεβρουαρίου 2026 ολόκληρη αυτή η στρατηγική μετατράπηκε σε εφιάλτη. Τα υπόγεια αρχηγεία του ιρανικού στρατού μετατράπηκαν μέσα σε μία εβδομάδα σε ένα πραγματικό κολαστήριο. Το σχέδιο είχε ένα μοιραίο σφάλμα: θάβοντας τους πυραύλους του στο υπέδαφος, το Ιράν τους μετέτρεψε σε σταθερούς στόχους. Επιπλέον, για να εκτοξευθούν οι πύραυλοι έπρεπε να αναδυθούν στην επιφάνεια — και εκείνη ακριβώς τη στιγμή ήταν πιο ευάλωτοι από ποτέ. Τη στιγμή που εμφανίζονταν, αμερικανικά και ισραηλινά αεροσκάφη ήδη περιπολούσαν στον ουρανό.

Το δεύτερο κρίσιμο λάθος προέκυψε μετά τον πόλεμο των δώδεκα ημερών το 2025. Η Τεχεράνη μετέφερε τις εγκαταστάσεις της ακόμη βαθύτερα στο υπέδαφος και τις ανακατασκεύασε, πιστεύοντας ότι πλέον ήταν ασφαλής. Στην πραγματικότητα αυτό σήμαινε απλώς ότι στην επόμενη επίθεση θα χρησιμοποιούνταν ακόμη ισχυρότερες βόμβες. Και αυτό ακριβώς συνέβη.

Οι αεροπορικές επιδρομές που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 αποτέλεσαν μία από τις πιο εντυπωσιακές επιδείξεις ισχύος στην ιστορία της αμερικανικής στρατηγικής αεροπορίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέπτυξαν ταυτόχρονα τρεις βασικές πλατφόρμες στρατηγικών βομβαρδιστικών: το stealth βομβαρδιστικό B-2 Spirit, το υπερηχητικό B-1 Lancer και το βαρύ βομβαρδιστικό B-52 Stratofortress. Η ταυτόχρονη χρήση και των τριών τύπων σε μία και μόνη επιχείρηση είναι εξαιρετικά σπάνια.

Μεταξύ των όπλων που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η βόμβα GBU-57 Massive Ordnance Penetrator, βάρους 30.000 λιβρών, η μεγαλύτερη διατρητική βόμβα καταφυγίων στον κόσμο, η οποία μπορεί να μεταφερθεί μόνο από το B-2 Spirit και είναι ικανή να διαπεράσει στρώματα οπλισμένου σκυροδέματος και βράχου για να πλήξει υπόγειες εγκαταστάσεις. Χρησιμοποιήθηκε επίσης η GBU-31 JDAM, μια κατευθυνόμενη βόμβα ακριβείας 2.000 λιβρών, η οποία στοχεύει εισόδους σηράγγων και επιφανειακές υποδομές. Τα βομβαρδιστικά B-52 ξεκίνησαν να πλήττουν στόχους στο Ιράν από μεγάλες αποστάσεις, εξαπολύοντας μαζικούς βομβαρδισμούς περιοχής που κατέστρεφαν συστηματικά εισόδους σηράγγων και υποδομές.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε την επιχείρηση των B-2 στην Τεχεράνη ως «σοκ και δέος», μεταφέροντας το μήνυμα ότι οι εγκαταστάσεις είχαν καταστραφεί ολοκληρωτικά και ότι η Ουάσιγκτον δεν συγκρατούσε πλέον την ισχύ της.

Η στρατηγική των επιθέσεων ακολουθούσε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση, αεροσκάφη επιτήρησης και οπλισμένα drones περιπολούσαν συνεχώς πάνω από τις βάσεις, πλήττοντας αμέσως οποιαδήποτε ράμπα εκτόξευσης ή πύραυλο εμφανιζόταν στην επιφάνεια. Κάθε εκτοξευτής που αναδυόταν για να εκτελέσει βολή καταστρεφόταν μέσα σε λίγα λεπτά. Στη δεύτερη φάση, βαριά βομβαρδιστικά έπλητταν τις εισόδους και εξόδους των σηράγγων και τις υποδομές υποστήριξης με διατρητικά πυρομαχικά, θάβοντας προσωπικό και εξοπλισμό στο υπέδαφος.

Ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ ανακοίνωσε ότι περισσότερους από 1.700 στόχους είχαν ήδη πλήξει οι Ηνωμένες Πολιτείες στη Μέση Ανατολή. Αναφορές ανοικτών πηγών πληροφοριών δείχνουν ότι σημαντικό μέρος των ιρανικών αποθεμάτων πυραύλων και UAV καταστράφηκε. Όμως αυτό ήταν μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Σύμφωνα με ανάλυση του Alma Research Center, οι τέσσερις μεγαλύτερες βάσεις βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν υπέστησαν βαριές ζημιές μέσα στις πρώτες 48 ώρες της επιχείρησης «Roaring Lion». Στην επαρχία Χορμοζγκάν καταστράφηκαν αρκετές υποδομές μιας βάσης μέσου βεληνεκούς. Στο Ισφαχάν εγκαταστάσεις που είχαν ήδη ανακατασκευαστεί μετά τις επιθέσεις του 2025 καταστράφηκαν ξανά. Στο Χοραμαμπάντ της επαρχίας Λορεστάν επλήγη το σημείο υποστήριξης ενός νέου υπόγειου δικτύου σηράγγων. Στην επαρχία Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν βομβαρδισμοί έθαψαν τις εισόδους υπόγειων σηράγγων.

Δορυφορικές εικόνες της εταιρείας Vantor αποκάλυψαν επίσης εκτεταμένες ζημιές σε στρατιωτικά συγκροτήματα, ναυτικές βάσεις, εγκαταστάσεις drones και αεροπορικά καταφύγια. Στη βάση πυραύλων της Σιράζ καταγράφηκαν εκρήξεις και διαρροές καυσίμων. Στη βάση πυραύλων του Κερμανσάχ βαριές αμερικανικές βόμβες έπληξαν τις εισόδους των σηράγγων. Στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Νατάνζ η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας επιβεβαίωσε ζημιές στις εισόδους του συγκροτήματος εμπλουτισμού ουρανίου. Στο Ισφαχάν επλήγη επίσης μεγάλο συγκρότημα παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων.

Δορυφορικές εικόνες μέχρι τις 3 Μαρτίου επιβεβαίωσαν ότι περίπου δώδεκα βάσεις πυραύλων είχαν υποστεί ζημιές από αμερικανικές ή ισραηλινές επιθέσεις. Οι επιχειρήσεις διεξάγονταν κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο νότο και από το Ισραήλ στο βορρά.

Το πιο δραματικό στοιχείο της επιχείρησης αφορά τον αριθμό του προσωπικού που βρίσκεται παγιδευμένο στο υπέδαφος. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μεταξύ 200.000 και 300.000 στρατιωτικοί — μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης, χειριστές πυραύλων, τεχνικοί, ομάδες αεράμυνας και προσωπικό διοίκησης — βρίσκονται εγκατεστημένοι στις υπόγειες βάσεις. Δεδομένου ότι η συνολική στρατιωτική δύναμη του Ιράν υπολογίζεται σε περίπου 960.000 άτομα, αυτό σημαίνει ότι σχεδόν το ένα τρίτο του στρατού βρίσκεται κάτω από τη γη.

Όταν οι είσοδοι των σηράγγων καταστρέφονται από διατρητικά πυρομαχικά, το προσωπικό παγιδεύεται. Η κυκλοφορία καθαρού αέρα διακόπτεται, οι γραμμές ανεφοδιασμού κόβονται, η ιατρική εκκένωση καθίσταται αδύνατη και οι επικοινωνίες καταρρέουν. Αυτές οι μονάδες είναι πλέον αποκομμένες από τον έξω κόσμο, ανίκανες να εκτοξεύσουν πυραύλους, να λάβουν ενισχύσεις ή να διαφύγουν.

Το γεγονός ότι σχεδόν το ένα τρίτο ενός στρατού 960.000 ανδρών βρίσκεται παγιδευμένο στα ίδια του τα καταφύγια αποτελεί μια πρωτοφανή κατάσταση στη σύγχρονη ιστορία του πολέμου. Η μείωση κατά 86% των εκτοξεύσεων πυραύλων μέσα σε τέσσερις ημέρες αποτελεί την πιο απτή απόδειξη της αποτελεσματικότητας αυτής της στρατηγικής απομόνωσης.

Το Ιράν δεν είχε προβλέψει αυτό το σενάριο. Το δόγμα του βασιζόταν στην ιδέα ότι σε περίπτωση επίθεσης οι δυνάμεις θα κρύβονταν υπόγεια και θα επανεμφανίζονταν όταν η καταιγίδα θα είχε περάσει. Όμως η «καταιγίδα» δεν περνά. Αμερικανικά αεροσκάφη επιτήρησης περιπολούν συνεχώς πάνω από τις βάσεις και κάθε κίνηση εντοπίζεται αμέσως.

Έτσι η στρατηγική των «πόλεων πυραύλων» του Ιράν μετατράπηκε σε έναν τεράστιο τάφο. Αυτό που θεωρήθηκε ασφαλές καταφύγιο για εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες, τεχνικούς και διοικητές έγινε τελικά παγίδα. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το σύστημα που κάποτε παρείχε κινητικότητα και προστασία πλέον καθιστά τους στόχους ευκολότερους.

Οι «πόλεις πυραύλων» του Ιράν μετατρέπονται πλέον σε τάφους — και η επιχείρηση συνεχίζεται.