Το Σύστημα Εισόδου – Εξόδου (Entry-Exit System – EES)

Το Σύστημα Εισόδου-Εξόδου (EES) είναι πολύ σημαντικό για την καλύτερη αντιμετώπιση των εξελισσόμενων προκλήσεων στον τομέα ασφάλειας και μετανάστευσης στην ΕΕ. Συνιστά μέρος του πακέτου έξυπνων συνόρων (smart borders package) που ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Φεβρουάριο 2013. Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει: πρόταση Κανονισμού δημιουργίας Συστήματος Εισόδου-Εξόδου, πρόταση Κανονισμού Προγράμματος Καταχωρημένου Ταξιδιώτη και πρόταση Κανονισμού τροποποίησης του Κώδικα Συνόρων Schengen, λαμβάνοντας υπόψη τ’ ανωτέρω δύο Συστήματα.

Το EES ξεκίνησε να λειτουργεί στις 12 Οκτωβρίου 2025 με την πλήρη εφαρμογή του ν’ αναμένεται μέχρι 10 Απριλίου 2026. Θα καταχωρεί ηλεκτρονικά το χρόνο και τόπο εισόδου/εξόδου υπηκόων τρίτων χωρών και θα υπολογίζει τη διάρκεια της επιτρεπόμενης παραμονής τους, συμβάλλοντας στην πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης. Θ’ αντικαταστήσει την υποχρέωση σφράγισης διαβατηρίων.

Αν π.χ. εισέλθουν δέκα υπήκοοι τρίτων χωρών στο χώρο Schengen κάνοντας χρήση βίζας (θεώρησης) βραχυχρόνιας διαμονής ή, βίζας Schengen όπως έχει επικρατήσει να λέγεται (με δυνατότητα διαμονής και μετακίνησης στο χώρο Schengen για διάστημα μέχρι τριών μηνών σε περίοδο έξι μηνών), έχει μεγάλη σημασία αν εξήλθαν αυτά τα 10 άτομα από το χώρο Schengen όταν τελείωσε ο διατιθέμενος, βάσει θεώρησης, χρόνος διαμονής.

Έτσι, αν δεν εξήλθαν και τα δέκα αυτά άτομα από το χώρο Schengen, έχει μεγάλη σημασία γιατί συνέβη αυτό (αν π.χ. παραβίασαν τον επιτρεπόμενο χρόνο διαμονής τους – overstayers) ή υπάρχει άλλος λόγος και ποιος (π.χ. αν εισήλθαν στη «μαύρη εργασία» ή στην παραβατικότητα).

Οφέλη EES

⦁ αποτελεσματικές διελεύσεις συνόρων: το EES θα εξορθολογίζει τους συνοριακούς ελέγχους, μειώνοντας τους χρόνους αναμονής και βελτιώνοντας παράλληλα την ακρίβεια, ασφάλεια και συνολική εμπειρία για τους ταξιδιώτες

⦁ παρακολούθηση υπέρβασης της επιτρεπόμενης διάρκειας παραμονής: το EES θα βοηθά στον εντοπισμό ταξιδιωτών που υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη Έναρξη βιομετρικών ελέγχων συνόρων υπηκόων
παραμονή τους, βοηθώντας τα Κράτη-Μέλη στη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης.

⦁ καταπολέμηση υποκλοπής ταυτότητας: το EES θα καταγράφει και επαληθεύει βιομετρικές πληροφορίες, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και εικόνες προσώπου, διασφαλίζοντας ακριβή ταυτοποίηση των ταξιδιωτών

⦁ ενισχυμένη εσωτερική ασφάλεια: το EES θα υποστηρίζει την ταυτοποίηση προσώπων που εμπλέκονται σ’ εγκληματικές δραστηριότητες μέσω της ενσωμάτωσής τους σ’ άλλα συστήματα πληροφοριών της ΕΕ για διενέργεια διασταυρωτικών ελέγχων σε βάσεις δεδομένων ασφαλείας.

Ιστορικό υπόβαθρο EES

⦁ 13 Φεβρουαρίου 2008: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε Ανακοίνωση [έγγραφο COM (2008) 69 τελικό], με τίτλο: «Προετοιμασία των επόμενων σταδίων όσον αφορά τη διαχείριση των συνόρων στην ΕΕ», στην οποία αναφέρεται μεταξύ άλλων στη σελίδα 6:

«…Εξετάζοντας τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν στο εσωτερικό του εδάφους Σένγκεν, η Ένωση θα μπορούσε να εξετάσει την εισαγωγή ενός αποτελεσματικού εργαλείου εντοπισμού των προσώπων που υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη διάρκεια διαμονής, δεδομένου ότι τώρα δεν καταγράφονται σε αρχείο οι ημερομηνίες μετακινήσεων υπηκόων τρίτων χωρών διαμέσου των εξωτερικών συνόρων. Τα άτομα που υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη άδεια διαμονής αντιπροσωπεύουν σαφώς τη μεγαλύτερη κατηγορία λαθρομεταναστών στην ΕΕ… Ακόμα και στην περίπτωση που δεδομένα αυτού του είδους συγκεντρώνονται από μεμονωμένα Κράτη Μέλη, δεν υπάρχουν μέσα για την ανταλλαγή αυτών των δεδομένων μεταξύ τους. Οι συνοριοφύλακες δεν είναι σε θέση να υπολογίσουν τη διάρκεια διαμονής, όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικά ταξιδιωτικά έγγραφα κατά την είσοδο στην ΕΕ και κατά την έξοδο απ’ αυτή ή όταν αντιμετωπίζουν πρακτικές δυσκολίες, όπως διαβατήρια γεμάτα με σφραγίδες ή δυσανάγνωστες σφραγίδες…

Τα ενδεχόμενα μέσα που πρέπει να εξεταστούν, τα οποία θα ισχύουν για τους υπηκόους τρίτων χωρών που ταξιδεύουν σ’ ένα Κράτος Μέλος που συμμετέχει στη συνεργασία Σένγκεν ή σε χώρα συνδεδεμένη μ’ αυτή, θα μπορούσαν να συμπεριλαμβάνουν: …ενδεχόμενη εισαγωγή ενός συστήματος καταχώρισης της εισόδου/εξόδου».

⦁ Οκτώβριος 2014: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε μελέτη εφικτότητας (τεχνική μελέτη), η οποία εξέτασε την τεχνική, οικονομική και λειτουργική σκοπιμότητα του EES και του διασυνδεδεμένου Προγράμματος Καταχωρημένου Ταξιδιώτη (RTP), σύγκρινε εναλλακτικές αρχιτεκτονικές και κατέληξε σε προτάσεις υλοποίησης.

⦁ Δεκέμβριος 2015: ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την επιχειρησιακή διαχείριση Συστημάτων Πληροφορικής μεγάλης κλίμακας στον τομέα Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης (eu-LISA) διεξήγαγε μία φάση ελέγχου για την επίπτωση της χρήσης αναγνώρισης βιομετρικών δεδομένων σε διαδικασίες συνοριακών ελέγχων (The Pilot Project), επιβεβαιώνοντας ότι η χρήση δακτυλικών αποτυπωμάτων και, γενικά, βιομετρικών δεδομένων είναι τεχνικά εφικτή.

⦁ 6 Απριλίου 2016: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας, με τίτλο: «Αναφορά εκτίμησης επίπτωσης για τη δημιουργία ενός Συστήματος Εισόδου- Εξόδου».

⦁ 30 Νοεμβρίου 2017: ιδρύθηκε το EES με τον Κανονισμό ΕΕ 2017/2226: «σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εισόδου/εξόδου (ΣΕΕ) για την καταχώριση δεδομένων εισόδου και εξόδου και δεδομένων άρνησης εισόδου των υπηκόων τρίτων χωρών που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα των Κρατών Μελών, τον καθορισμό των όρων πρόσβασης στο ΣΕΕ για σκοπούς επιβολής του νόμου και την τροποποίηση της σύμβασης εφαρμογής της Συμφωνίας του Σένγκεν και των Κανονισμών (ΕΚ) 767/2008 και (ΕΕ) 1077/2011».

Κώστας Καραγάτσος
Αρχιπλοίαρχος Λ.Σ. – ΕΛ.ΑΚΤ. (ε.α.)

Εμπειρογνώμονας μετανάστευσης – θαλασσίων συνόρων – ανάλυσης κινδύνου