Η κατανόηση της σύγχρονης Τουρκίας, των γεωπολιτικών της φιλοδοξιών και της επιθετικής της ρητορικής, απαιτεί μια βαθύτερη «ακτινογραφία» των δομικών στοιχείων που συνθέτουν το τουρκικό κράτος. Πέρα από την επιφάνεια της καθημερινής διπλωματίας, κρύβεται ένα σύνθετο πλέγμα ψυχολογικών μηχανισμών, κατασκευασμένων ταυτοτήτων, οικονομικού πολέμου και παρασκηνιακών διαμαχών του βαθέος κράτους. Οι πηγές αποκαλύπτουν μια εικόνα ενός κράτους που παλεύει με τα ιστορικά του τραύματα προβάλλοντάς τα στους γείτονές του, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να διατηρήσει μια εθνική ταυτότητα που αμφισβητείται εκ των έσω.

1. Η Ψυχοπαθολογία της Κρατικής Συμπεριφοράς: Προβολή και Ταύτιση

Η ανάλυση της τουρκικής κρατικής συμπεριφοράς αποκαλύπτει βαθιά ριζωμένους ψυχολογικούς μηχανισμούς άμυνας. Σύμφωνα με επιστημονική προσέγγιση, το τουρκικό κράτος λειτουργεί υπό το καθεστώς της «προβολής» (projection) και της «προβλητικής ταύτισης» (projective identification).

Συγκεκριμένα, το τουρκικό κράτος, βαρυνόμενο από ένα ιστορικό ποινικό μητρώο γενοκτονιών, σφαγών και λεηλασιών, απωθεί αυτές τις ενοχές στο υποσυνείδητο. Στο συνειδητό επίπεδο, φαντασιώνεται μια «ιδεατή» και αψεγάδιαστη αυτοεικόνα, ενώ προβάλλει τα δικά του επιθετικά χαρακτηριστικά (μίσος, φθόνος, δολοπλοκίες) στα θύματά του. Αυτό εξηγεί γιατί η Τουρκία κατηγορεί συχνά την Ελλάδα και την Κύπρο για επεκτατισμό ή παραβίαση δικαιωμάτων, ενώ η ίδια ασκεί κατοχική και αναθεωρητική πολιτική.

Η «προβλητική ταύτιση» πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: η Τουρκία προσπαθεί να προκαλέσει στα θύματά της (όπως η Ελλάδα ή οι Κούρδοι) τα αρνητικά συναισθήματα που η ίδια θέλει να ξεφορτωθεί, παρασύροντάς τα σε αντιδράσεις που θα τα κάνουν να φαίνονται ως θύτες. Η ψυχοπαθολογική αυτοεικόνα της τουρκικής ελίτ είναι αυτή μιας «άρχουσας τάξης αφεντικών» που προορίζεται να διοικεί μια αυτοκρατορία, θεωρώντας τους γειτονικούς λαούς ως «υπηρέτες» που πρέπει να αισθάνονται τιμή αν υπαχθούν ξανά σε μια νέα οθωμανική δομή.

2. Η Αποδόμηση της «Τουρκικότητας»: Μια Κατασκευασμένη Ταυτότητα

Μία από τις πιο συγκλονιστικές αποκαλύψεις έρχεται μέσα από την ίδια την τουρκική Εθνοσυνέλευση, όπου Κούρδος βουλευτής (Sinan Ciftyurek) προχώρησε σε πλήρη αποδόμηση της έννοιας του τουρκικού έθνους. Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή, η «τουρκικότητα» δεν είναι μια υπερ-ταυτότητα, αλλά μια κατασκευασμένη πολιτική έννοια που επιβλήθηκε μετά τη Συνθήκη της Λοζάνης με την υποστήριξη των Βρετανών.

Τα ιστορικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν είναι αποκαλυπτικά:

• Ο πληθυσμός με μογγολική/τουρκική εθνοτική καταγωγή στην Ανατολία δεν υπερβαίνει το 10%.
• Ο «τουρκισμός» χαρακτηρίζεται ως μια φανταστική ταυτότητα που επινοήθηκε μαζί με το κεμαλικό κράτος για να καλύψει τις εδαφικές υποχωρήσεις της εποχής.
• Ακόμα και ο θεωρητικός του τουρκικού εθνικισμού, Ζιγιά Γκιοκάλπ, ήταν Κούρδος και αρχικά δεν υποστήριζε την βίαιη τουρκοποίηση.

Αυτή η αμφισβήτηση οδηγεί σε φωνές εντός της Τουρκίας που ζητούν αλλαγή του Συντάγματος, αφαίρεση του όρου «Τούρκος» από την ιθαγένεια και τη δημιουργία μιας «Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Κουρδιστάν-Ανατολίας», υποστηρίζοντας ότι το κεμαλικό μοντέλο του ενιαίου έθνους-κράτους έχει καταρρεύσει. Αυτή η πραγματικότητα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το αφήγημα του Ερντογάν περί ειρηνικής συνύπαρξης λαών και θρησκειών στα εδάφη της Ανατολίας για 1.000 χρόνια.

3. Ο Οικονομικός Πόλεμος ως Εργαλείο Εθνοκάθαρσης: Το «Varlik Vergisi»

Η κατασκευή της τουρκικής ταυτότητας δεν έγινε μόνο μέσω ιδεολογίας, αλλά και μέσω της βίαιης υφαρπαγής του πλούτου των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Φόρος Περιουσίας («Varlik Vergisi») του 1942, ο οποίος ψηφίστηκε με σκοπό την οικονομική εξόντωση Ελλήνων, Αρμενίων και Εβραίων και την «τουρκοποίηση» της οικονομίας.

Το σχέδιο, εμπνευσμένο από νόμο των Νεότουρκων του 1914, εφαρμόστηκε από τον πρωθυπουργό Σουκρού Σαράτσογλου. Οι φορολογικοί συντελεστές καθορίζονταν αυθαίρετα από επιτροπές, με στόχο να επιβληθούν ποσά που ήταν αδύνατον να πληρωθούν, οδηγώντας σε δήμευση περιουσιών και αποστολή των υπόχρεων σε τάγματα εργασίας στα βάθη της Ανατολίας (Ερζερούμ, Άσκαλε).

Μέσα σε λίγους μήνες (Δεκέμβριος 1942 – Ιανουάριος 1943), χιλιάδες ακίνητα άλλαξαν χέρια, με το 67% να αγοράζεται από Τούρκους ιδιώτες και το 30% από το κράτος, επιτυγχάνοντας τον στόχο της οικονομικής εξόντωσης των μειονοτήτων. Αυτή η πρακτική αποδεικνύει τη διαχρονική στρατηγική του τουρκικού κράτους να χρησιμοποιεί την οικονομία ως όπλο εθνοκάθαρσης.

4. Το Βαθύ Κράτος και η Μάχη της Διαδοχής

Στο σύγχρονο πολιτικό σκηνικό, η Τουρκία εξακολουθεί να διοικείται από ένα πλέγμα εξουσίας όπου το «βαθύ κράτος» παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης των Γκρίζων Λύκων και κυβερνητικός εταίρος, εμφανίζεται ως εκφραστής αυτού του παρακράτους, έχοντας ιστορικές διασυνδέσεις με την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών (MIT) για τον έλεγχο των παρακρατικών μηχανισμών.

Υπάρχει μια υπόγεια σύγκρουση μεταξύ του περιβάλλοντος Ερντογάν και του βαθέος κράτους σχετικά με τη διαδοχή. Ενώ ο Ερντογάν φαίνεται να προετοιμάζει τον γιο του, Μπιλάλ, τοποθετώντας δικά του στελέχη, ο Μπαχτσελί και το βαθύ κράτος φέρονται να στηρίζουν τον Χακάν Φιντάν ως τον εκλεκτό τους για την επόμενη μέρα.

Συμπέρασμα

Η «ακτινογραφία» της Τουρκίας αποκαλύπτει ένα κράτος που θεμελιώθηκε πάνω στην άρνηση της ετερότητας και τη βίαιη ομογενοποίηση. Από τις γενοκτονίες και τον οικονομικό πόλεμο του 1942 μέχρι τη σημερινή καταπίεση των Κούρδων και τις αναθεωρητικές βλέψεις στο Αιγαίο («Γαλάζια Πατρίδα»), η τουρκική πολιτική διατηρεί μια συνέχεια. Ωστόσο, η εσωτερική αμφισβήτηση της «τουρκικής ταυτότητας» και οι διαμάχες στο βαθύ κράτος δείχνουν ότι το οικοδόμημα αυτό αντιμετωπίζει σοβαρές υπαρξιακές προκλήσεις.