The Undercover Journal.
Στην ιστοσελίδα μας θα βρείτε αποκλειστικά άρθρα και αναλύσεις για θέματα που αφορούν τις Υπηρεσίες Πληροφοριών, την Κατασκοπεία, την Τρομοκρατία, τη Γεωπολιτική στρατηγική, το Tradecraft, τις Κυβερνοεπιθέσεις (Cyberwarfare) και αληθινές ιστορίες κατασκόπων (Real Spy Stories).
Intelligence and Security
(Στοχευμένες δολοφονίες, metadata και η γέννηση ενός πλανητικού μηχανισμού θανάτου)
Η μετά-11ης Σεπτεμβρίου «μάχη κατά της τρομοκρατίας» δεν γέννησε μόνο νέους πολέμους· γέννησε και κάτι βαθύτερο: μια παγκόσμια μηχανή επιτήρησης και στοχευμένων δολοφονιών, στην οποία η τεχνολογία, η πληροφορία και η βία συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο, αδιαφανές σύστημα.
Από τα προγράμματα μαζικής παρακολούθησης της NSA (PRISM, XKeyscore) μέχρι τη δημιουργία της Disposition Matrix – μιας εξελισσόμενης «βάσης δεδομένων θανάτου» – και την εκτεταμένη χρήση drones σε Πακιστάν, Υεμένη, Σομαλία, Λιβύη κ.ά., οι ΗΠΑ διαμόρφωσαν έναν νέο τρόπο διεξαγωγής πολέμου: σκοτώνουμε στόχους που προκύπτουν από δεδομένα, συχνά χωρίς ταυτότητα, χωρίς δίκη, χωρίς λογοδοσία. (Βικιπαίδεια)
Το άρθρο αυτό αναλύει την αρχιτεκτονική της αμερικανικής παγκόσμιας μηχανής επιτήρησης, τον τρόπο με τον οποίο τροφοδοτεί το kill list, το εργαστήριο του Πακιστάν (NADRA, Safe Cities, ISI), τις νομικές και ηθικές προεκτάσεις των «signature strikes» και τις στρατηγικές συνέπειες ενός βιομηχανικού συστήματος στοχευμένων δολοφονιών που εξαπλώνεται σε όλο τον πλανήτη.
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι ΗΠΑ επαναπροσδιόρισαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον πόλεμο και την ασφάλεια. Ο εχθρός δεν ήταν πλέον ένα κράτος, ένας σαφώς ορισμένος στρατός ή ένα καθορισμένο μέτωπο· ήταν ένα παγκόσμιο δίκτυο ατόμων, ομάδων και «ύποπτων» που κινούνταν μέσα στην καθημερινή ροή της παγκόσμιας επικοινωνίας.
Για να αντιμετωπίσουν αυτόν τον εχθρό, οι ΗΠΑ δεν περιορίστηκαν σε κλασικές στρατιωτικές εκστρατείες. Δημιούργησαν μια υπερδομή επιτήρησης – ένα «global surveillance machine» – που συλλέγει, αποθηκεύει και αναλύει επικοινωνίες και μεταδεδομένα σε πλανητική κλίμακα. Οι αποκαλύψεις του Edward Snowden το 2013 κατέστησαν σαφές ότι προγράμματα όπως το PRISM και το XKeyscore επιτρέπουν στην NSA να αντλεί τεράστιους όγκους δεδομένων από παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών και από υποθαλάσσια καλώδια, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο ψηφιακό «ραντάρ» πάνω από ολόκληρο τον πλανήτη. (Βικιπαίδεια)
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το βίαιο εργαλείο που συμπλήρωσε το παγκόσμιο μάτι της επιτήρησης ήταν τα οπλισμένα drones. Σταδιακά, ο «πόλεμος» έπαψε να είναι μόνο γεωγραφικός και έγινε αλγοριθμικός: στόχοι επιλέγονται από βάσεις δεδομένων, εγκρίνονται σε πίνακες επιτελείων και εξοντώνονται με πυραύλους Hellfire σε χωριά του Βόρειου Ουαζιριστάν, στην έρημο της Υεμένης ή σε χωριά της Σομαλίας. (Βικιπαίδεια)
Η διατύπωση «internet of hellish things» που χρησιμοποίησε η Lisa Ling – πρώην τεχνικός σε σύστημα δεδομένων του drone program – αποτυπώνει εύγλωττα αυτή τη συγχώνευση: ένα δίκτυο πραγμάτων, δεδομένων και αλγορίθμων που δεν έχει στόχο την παροχή υπηρεσιών, αλλά τον εντοπισμό και την εξόντωση ανθρώπων.
Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις Snowden, η NSA:
Η κρίσιμη έννοια εδώ είναι τα metadata: όχι απαραίτητα το περιεχόμενο μιας συνομιλίας, αλλά:
Οι Snowden leaks κατέστησαν σαφές ότι η μαζική συλλογή metadata αφορά εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων πολιτών δυτικών χωρών, χωρίς εξατομικευμένη υποψία. (The Guardian)
Η παγκόσμια μηχανή επιτήρησης δεν είναι ουδέτερη. Τα δεδομένα της δεν χρησιμοποιούνται μόνο για ανάλυση απειλών· χρησιμοποιούνται για να τροφοδοτήσουν ένα σχέδιο στοχοποίησης. Στο πλαίσιο του πολέμου κατά της τρομοκρατίας, οι ΗΠΑ ανέπτυξαν:
Η Disposition Matrix δεν είναι απλά ένας κατάλογος ονομάτων· είναι ένα συνεχώς εξελισσόμενο database που περιλαμβάνει:
Μέχρι ένα σημείο, το kill list βασιζόταν κυρίως σε προσωποκεντρικούς στόχους (personality strikes): συγκεκριμένα άτομα με όνομα, θέσεις σε οργανώσεις (π.χ. διοικητές της al-Qaeda ή των Ταλιμπάν). Σταδιακά όμως αναπτύχθηκε μια δεύτερη κατηγορία: οι signature strikes.
Στις signature strikes, ο στόχος δεν είναι ένα ταυτοποιημένο πρόσωπο, αλλά:
ένα «μοτίβο ζωής» (pattern of life) που θεωρείται ενδεικτικό τρομοκρατικής δραστηριότητας.
Τα κριτήρια μπορεί να περιλαμβάνουν:
Η Shelby Sullivan-Bennis, δικηγόρος που εκπροσωπεί θύματα drone strikes και κρατούμενους στο Γκουαντάναμο, επισημαίνει ότι σε πολλές ζώνες επιχειρήσεων οι ΗΠΑ πλέον στηρίζονται κυρίως σε metadata και όχι σε ανθρώπινες πηγές (HUMINT). Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να στοχοποιηθεί:
Στην πράξη, όπως το διατυπώνει η ίδια:
«είναι όταν η κυβέρνηση σκοτώνει ανθρώπους που δεν ξέρει ποιοι είναι – παρά μόνο ότι το pattern των δεδομένων τους ταιριάζει με κάτι που έχει οριστεί ως απειλή».
Από επιχειρησιακή σκοπιά, η λογική είναι απλή:
όταν η συλλογή ανθρώπινης πληροφορίας είναι δύσκολη ή επικίνδυνη, οι υπεύθυνοι στρέφονται στα δεδομένα. Τα drones, οι δορυφόροι και οι υποκλοπές επικοινωνιών επιτρέπουν:
Όμως, όπως επισημαίνουν αναλυτές και πρώην μέλη του προγράμματος, υπάρχουν σκληρά όρια:
Έτσι, όπως σημειώνει η Lisa Ling, στην πραγματικότητα:
«σκοτώνουμε ανώνυμους ανθρώπους» και κανείς δεν μπορεί πραγματικά να ισχυριστεί ότι αυτό είναι «χειρουργικό πλήγμα» όταν ο στόχος είναι μια SIM και όχι ένας αποδεδειγμένα ένοχος άνθρωπος.
Το Πακιστάν αποτέλεσε ίσως το σημαντικότερο «εργαστήριο» των αμερικανικών στοχευμένων δολοφονιών εκτός κλασικού πολέμου.
Από το 2004 έως το 2018, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν περίπου 430 επιβεβαιωμένες επιθέσεις με drones στο βορειοδυτικό Πακιστάν, σκοτώνοντας χιλιάδες μαχητές αλλά και εκατοντάδες αμάχους. (Βικιπαίδεια)
Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε το Bureau of Investigative Journalism και άλλοι οργανισμοί:
Η καμπάνια αυτή:
Το Πακιστάν είναι ταυτόχρονα:
Η ισχυρή υπηρεσία πληροφοριών ISI (Inter-Services Intelligence) έχει κεντρικό ρόλο:
Δημοσιογράφοι όπως ο Hamid Mir έχουν καταγγείλει το διπλό παιχνίδι και έχουν υποστεί απόπειρες δολοφονίας. Η κάλυψη των drone strikes και της συνεργασίας ΗΠΑ–ISI θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη δημοσιογραφική δραστηριότητα. (Springfield! Springfield!)
Κεντρικό στοιχείο της πακιστανικής «υποδομής επιτήρησης» είναι το NADRA (National Database and Registration Authority):
Δημοσιεύματα και διαρροές (π.χ. Wikileaks) έχουν αναφέρει ότι στοιχεία του NADRA προσφέρθηκαν ή δόθηκαν σε αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, κάτι που επισήμως η Αρχή αρνείται κατηγορηματικά. (dawn.com)
Πρακτικά, το αποτέλεσμα είναι:
Αυτό δημιουργεί ένα ιδανικό περιβάλλον για metadata targeting:
όταν η SIM ενός προσώπου θεωρηθεί «ύποπτη» ή ενταχθεί σε kill list, το πλήγμα μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην ηλεκτρονική του ταυτότητα.
Παράλληλα, το Πακιστάν υλοποιεί μεγάλης κλίμακας προγράμματα Safe Cities με κινεζική χρηματοδότηση και τεχνολογία:
Πρόσφατη έκθεση της Amnesty International (2025) επισημαίνει ότι το Πακιστάν πλέον εφαρμόζει ένα από τα πιο εκτεταμένα καθεστώτα παρακολούθησης εκτός Κίνας, συνδυάζοντας:
Αν συνδυάσει κανείς:
προκύπτει ένα περιβάλλον όπου ο πολίτης είναι απόλυτα ιχνηλάσιμος – και τα δεδομένα του μπορούν, άμεσα ή έμμεσα, να τροφοδοτήσουν την παγκόσμια μηχανή επιτήρησης και το kill list.
Το σύστημα αυτό εγείρει θεμελιώδη νομικά και ηθικά ερωτήματα.
Το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο (IHL) επιτρέπει, σε ένοπλες συγκρούσεις, τη στοχευμένη θανάτωση μαχητών υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Όμως το πλαίσιο:
Όταν οι ΗΠΑ πραγματοποιούν drone strikes:
τότε η νομική συζήτηση μετατοπίζεται προς το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την απαγόρευση της αυθαίρετης στέρησης ζωής και των εξωδικαστικών εκτελέσεων. (ProPublica)
Ο ΟΗΕ και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι:
οι στοχευμένες δολοφονίες με drones ενδέχεται να συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Η πιο θεμελιώδης αρχή του κράτους δικαίου – το τεκμήριο αθωότητας – στην πράξη αναστέλλεται:
Όπως το συνοψίζει η Sullivan-Bennis:
αν η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν μπορεί να αποφασίσει να σκοτώσει έναν πολίτη εντός αμερικανικού εδάφους χωρίς δίκη,
τότε δεν θα έπρεπε να μπορεί να το κάνει πουθενά στον κόσμο.
Παρά το γεγονός ότι τα drone strikes είναι γνωστά, η επίσημη στάση:
Πολλές προσπάθειες δημοσιογράφων, ΜΚΟ και νομικών οργανώσεων να προσφύγουν σε δικαστήρια προσκρούουν:
Έτσι, διαμορφώνεται ένα σκιώδες καθεστώς βίας:
η απόφαση για ζωή και θάνατο λαμβάνεται σε κλειστά επιχειρησιακά κέντρα, με βάση δεδομένα που κανείς δεν ελέγχει ουσιαστικά.
Οι αριθμοί των θυμάτων – αν και σημαντικοί – δεν αποτυπώνουν την πλήρη πραγματικότητα.
Έρευνες όπως το Living Under Drones (Stanford/NYU) έχουν περιγράψει σε βάθος πώς είναι να ζεις σε περιοχές όπου drones πετούν διαρκώς από πάνω:
Η «ζωή κάτω από τα drones» μετατρέπει ολόκληρες περιοχές σε πεδία διαρκούς φόβου. Οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν:
Σε κοινωνικό επίπεδο:
τροφοδοτεί την αντίληψη ότι:
Ο Hamid Mir και άλλοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η συνύπαρξη:
δείχνει ότι το σύστημα:
Η λογική του kill list και της παγκόσμιας μηχανής επιτήρησης δεν περιορίστηκε στο Αφγανιστάν και στο Πακιστάν.
Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς και ανεξάρτητους ερευνητές, οι ΗΠΑ έχουν εφαρμόσει εκτεταμένα προγράμματα στοχευμένων επιθέσεων (συχνά με drones) σε τουλάχιστον:
Ο πίνακας που συγκεντρώνει το Bureau of Investigative Journalism για τις απώλειες από αμερικανικά drone/air strikes σε:
δείχνει ότι:
Το kill list, συνεπώς, δεν είναι πια ένα εργαλείο για έναν συγκεκριμένο πόλεμο· είναι ο άξονας μιας διαρκούς, παγκόσμιας εκστρατείας κατά «στόχων» που αναδύονται από τις βάσεις δεδομένων.
Από την οπτική γωνία της Ουάσιγκτον, η μηχανή αυτή έχει επιτύχει:
Ωστόσο, από μια ευρύτερη στρατηγική σκοπιά, τίθενται σοβαρά ερωτήματα:
τόσο περισσότερο υποβαθμίζει:
Συνολικά, η παγκόσμια μηχανή επιτήρησης και το kill list μοιάζουν περισσότερο με ένα εργαλείο διαχείρισης κινδύνου παρά με στρατηγική επίλυσης συγκρούσεων. Αντί να κλείνει μέτωπα, τα παγώνει σε μια κατάσταση χαμηλής αλλά διαρκούς βίας.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τις χώρες-στόχους· αφορά και τα ίδια τα δημοκρατικά κράτη που χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία.
Η μαζική συλλογή δεδομένων που αποκαλύφθηκε μέσω Snowden δεν αφορούσε μόνο «ξένους». Αφορούσε και:
Αυτό εγείρει τον φόβο ότι η λογική:
«συλλέγουμε τα πάντα, τώρα – τα φιλτράρουμε μετά»
θα παγιωθεί ως νέα «κανονικότητα», υπονομεύοντας τις:
Το kill list αναδεικνύει μια ανησυχητική μετατόπιση:
Η πράξη αυτή είναι «δικαστική» ως προς το αποτέλεσμα (αφαίρεση ζωής),
αλλά δεν περνά από δικαστικό μηχανισμό.
Προς το παρόν, το σύστημα εφαρμόζεται κυρίως:
Ωστόσο, η ιστορία δείχνει ότι μεθόδοι και τεχνολογίες που αναπτύσσονται για «εξωτερικούς εχθρούς» συχνά επανέρχονται για χρήση:
Η εξαγωγή κινεζικών Safe Cities σε χώρες όπως το Πακιστάν δείχνει πώς ένα μοντέλο μαζικής επιτήρησης μπορεί να γίνει «πακέτο» εξαγωγής πολιτικής τεχνολογίας, με επιπτώσεις στη δημοκρατία και στα ανθρώπινα δικαιώματα. (china.aiddata.org)
Η «παγκόσμια μηχανή επιτήρησης των ΗΠΑ» και το kill list δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη όπλο στη φαρέτρα του Πενταγώνου. Συνιστούν:
Οι ΗΠΑ – και μαζί τους μια σειρά συμμάχων – έχουν αποφασίσει ότι η στρατηγική αυτή «λειτουργεί». (jadaliyya.com)
Όμως η λειτουργικότητα σε επίπεδο τακτικής δεν απαντά στο βαθύτερο ερώτημα:
Τι σημαίνει για τη διεθνή τάξη, για το διεθνές δίκαιο και για τη δημοκρατία όταν η τεχνολογία μετατρέπει τον πλανήτη σε πεδίο διαρκούς, αλγοριθμικά στοχευμένης βίας;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο τεχνική – ούτε μόνο νομική. Χρειάζεται:
Μέχρι να συμβούν αυτά, η παγκόσμια μηχανή επιτήρησης θα συνεχίσει να λειτουργεί, τα kill lists θα συνεχίσουν να επεκτείνονται, και ο αριθμός των θυμάτων – επώνυμων και ανώνυμων – θα συνεχίσει να αυξάνεται, σιωπηλά, στην «σκοτεινή πλευρά» του ψηφιακού μας κόσμου.
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
