Γεωπολιτική Ανάλυση: Ο Φόβος της Άγκυρας και το Διεθνές Δίκαιο

Οι Τούρκοι μας Φοβούνται: Η Δύναμη του Διεθνούς Δικαίου και οι Γεωπολιτικές Προκλήσεις

Πολλές εκτιμήσεις υποδεικνύουν ότι, παρά τη ρητορική της Άγκυρας, η Τουρκία αντιμετωπίζει ανησυχίες σχετικά με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά όσον αφορά την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου από την Ελλάδα και την Κύπρο. Η ιδρυτική φιλοσοφία του τουρκικού κράτους χαρακτηρίζεται ως αντι-Ελληνισμός (antihellenism), με την πολιτική του να είναι εντελώς αντι-ελληνική.

Η Σύμβαση ΑΟΖ Κύπρου-Λιβάνου και η Στρίμωγμα της Τουρκίας

Πρόσφατα, η ιστορική συμφωνία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Κύπρου και Λιβάνου δημιούργησε νέα γεωπολιτικά δεδομένα, τα οποία στριμώχνουν την Τουρκία. Η Άγκυρα αντέδρασε στην εξέλιξη αυτή, με το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών να κάνει λόγο για «μονομερή πράξη».

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, απάντησε στις τουρκικές ανακοινώσεις, τονίζοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, ως μέλος των Ηνωμένων Εθνών και κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προχωρά σε σχετικές συμφωνίες με τα γειτονικά κράτη. Αυτό γίνεται βάσει του Διεθνούς Δικαίου, των σχέσεων καλής γειτονίας, και συγκεκριμένα της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας του 1982.

Η Κύπρος δηλώνει δημόσια την ετοιμότητά της να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με την Τουρκία για να συνεννοηθούν σχετικά με τα θαλάσσια σύνορά τους, πάλι στη βάση της σχετικής σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας του 1982. Η Κύπρος φαίνεται αποφασισμένη να περιφρουρήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Γιατί η Τουρκία Φοβάται την Ελλάδα

Σύμφωνα με τον αντιστράτηγο ε.α. Ιωάννη Μπαλτζώη, οι Τούρκοι «μας φοβούνται». Η εκτίμηση είναι ότι:

• Αν η Τουρκία δεν φοβόταν την Ελλάδα, θα είχε κάνει «πολύ χειρότερα πράγματα».
• Αν και η Κύπρος δεν έχει τον στρατό της Ελλάδας, η πράξη της εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου μέσω της χάραξης ΑΟΖ είναι διδακτική για την Αθήνα.
• Οι Τούρκοι δεν θα προσέλθουν σε συζήτηση για το δίκαιο της θάλασσας, διότι δεν έχουν αποδεχτεί/κυρώσει τη Σύμβαση του 1982. Ωστόσο, καθώς η Σύμβαση θεωρείται εθιμικό δίκαιο, είναι υποχρεωμένοι να τη δεχτούν.

Η ουσία του φόβου σχετίζεται με την αδράνεια ή την προθυμία της Ελλάδας να εφαρμόσει το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα καλείται να κάνει «παράδειγμα και μάθημα» τη στάση της Κύπρου και να προχωρήσει στην οριοθέτηση της ΑΟΖ που δικαιούται βάσει του διεθνούς δικαίου.

Το Ισραήλ και η Γεωπολιτική Συμμαχία

Οι Τούρκοι αναλυτές αποδίδουν συχνά την ευθύνη (ως «φταίχτη») για τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή στο Ισραήλ. Οι Ισραηλινοί, μέσω δημοσιευμάτων και άλλων τρόπων, δηλώνουν ότι υπάρχει ένας κοινός εχθρός, η Τουρκία, και ότι η Ελλάδα και το Ισραήλ πρέπει να είναι σύμμαχοι, συσκεπτόμενοι και έχοντας σχέδια αντιμετώπισης.

Μάλιστα, Ισραηλινοί φτάνουν στο σημείο να μιλούν για τη δημιουργία προϋποθέσεων για την απελευθέρωση του κατεχόμενου βόρειου τμήματος της Κύπρου. Αυτό συμβαίνει διότι οι Τούρκοι έχουν δημιουργήσει εκεί βάσεις, σε σπηλιές και αλλού, τοποθετώντας πυραύλους και drones.

Το Ισραήλ φέρεται αποφασισμένο: εάν αντιληφθεί κίνδυνο, δεν θα διστάσει να εμπλακεί και να κάνει χρήση των δυνατοτήτων του (αεροπορικών, πυραυλικών), καθώς το ψευδοκράτος στο βόρειο τμήμα της Κύπρου δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, με αποτέλεσμα να μην ενεργοποιείται το Άρθρο 5 της Συμμαχίας σε περίπτωση επίθεσης σε αυτό.

Η Τουρκία, λοιπόν, φοβάται την Ελλάδα όχι τόσο λόγω της ελληνικής επίθεσης, αλλά λόγω της εν δυνάμει εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο θα περιορίσει τις τουρκικές διεκδικήσεις. Η αποφασιστικότητα της Κύπρου να προχωρήσει σε συμφωνίες ΑΟΖ, ακόμα και χωρίς τη στρατιωτική ισχύ της Ελλάδας, λειτουργεί ως παράδειγμα για την Αθήνα.

Εάν η Τουρκία ήταν μία γυάλινη πόρτα, ο φόβος της δεν είναι ότι θα τη σπάσει κάποιος, αλλά ότι θα περάσει μέσα της κάποιος χρησιμοποιώντας το «κλειδί» του Διεθνούς Δικαίου, αφήνοντας την Άγκυρα έξω από τους κανόνες που η ίδια δεν αποδέχεται επίσημα.