The Undercover Journal.
Στην ιστοσελίδα μας θα βρείτε αποκλειστικά άρθρα και αναλύσεις για θέματα που αφορούν τις Υπηρεσίες Πληροφοριών, την Κατασκοπεία, την Τρομοκρατία, τη Γεωπολιτική στρατηγική, το Tradecraft, τις Κυβερνοεπιθέσεις (Cyberwarfare) και αληθινές ιστορίες κατασκόπων (Real Spy Stories).
Intelligence and Security
Στις 25 Ιουνίου 2007, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών (CIA) δημοσίευσε αθόρυβα μια συλλογή 693 σελίδων στην ιστοσελίδα της, χωρίς ανακοίνωση ή ενημέρωση Τύπου. Το περιεχόμενο αυτής της δημοσιοποίησης θα γινόταν γνωστό ως “Family jewels” — ένας εσωτερικός όρος της CIA για να περιγράψει τις πλέον απόρρητες, παράνομες και ηθικά προβληματικές επιχειρήσεις της Υπηρεσίας που παρέμεναν θαμμένες για δεκαετίες.
Στις σελίδες αυτές αποκαλύφθηκαν:
Οι πράξεις αυτές δεν αποτέλεσαν έργο «ανεξέλεγκτων πρακτόρων», αλλά εγκρίθηκαν, οργανώθηκαν και εκτελέστηκαν υπό την κάλυψη ή την άμεση εντολή διευθυντών, στρατιωτικών, ακόμα και προέδρων των ΗΠΑ.
Το άρθρο αυτό επιδιώκει να αποδώσει, με επιστημονική μεθοδολογία και ιστορική συνέπεια, την πλήρη διάσταση των προγραμμάτων που περιέχονται στον Φάκελο Family Jewels και να εξετάσει πώς η πολιτική ατιμωρησία μετεξελίχθηκε —μετά την 11η Σεπτεμβρίου— σε θεσμική κανονικότητα.
Το 1973, λίγο μετά τον διορισμό του στη διεύθυνση της CIA, ο James Schlesinger ζήτησε από όλους τους επικεφαλής των επιμέρους μονάδων να παραδώσουν έκθεση για οποιαδήποτε δραστηριότητα της Υπηρεσίας που ενδεχομένως παραβίαζε το νομικό της πλαίσιο. Σκοπός της εντολής δεν ήταν η αποκάλυψη, αλλά η προετοιμασία για κρίση δημοσιότητας εξαιτίας του σκανδάλου Watergate, στο οποίο εμπλέκονταν πρώην στελέχη της CIA, όπως ο E. Howard Hunt.
Αυτό που αρχικά θεωρήθηκε μια εσωτερική άσκηση «καθαρής λογιστικής», εξελίχθηκε σε βόμβα καταγγελιών. Οι διευθύνσεις άρχισαν να υποβάλλουν αναφορές για επιχειρήσεις που είχαν χαρακτηριστεί:
Ανάμεσα στις αποκαλύψεις ήταν:
Ο τελικός φάκελος ξεπέρασε τις 690 σελίδες και αποτέλεσε όχι απλώς κατάλογο παραβιάσεων, αλλά ιστορικό τεκμήριο κρατικής καταστολής.
Ο δημοσιογράφος Seymour Hersh, γνωστός για την αποκάλυψη της σφαγής στο My Lai (1969), ξεκίνησε το 1974 να ερευνά φήμες για εσωτερική παρακολούθηση από τη CIA. Οι μαρτυρίες πρώην πρακτόρων, που είχαν αποχωρήσει με επιφυλάξεις, επιβεβαίωναν ότι η Υπηρεσία λειτουργούσε παράνομα εντός των Ηνωμένων Πολιτειών, στοχεύοντας χιλιάδες πολίτες, φοιτητές, δημοσιογράφους και ακτιβιστές.
Στις 22 Δεκεμβρίου 1974, η The New York Times δημοσίευσε στην πρώτη σελίδα την αποκάλυψη του Hersh: η CIA διατηρούσε δεκάδες χιλιάδες φακέλους πολιτών, κατασκόπευε ανοιχτά τις δραστηριότητές τους και χρησιμοποιούσε μέσα εσωτερικής αστυνόμευσης που παραπέμπουν περισσότερο σε ολοκληρωτικά καθεστώτα, παρά σε δημοκρατία.
Η δημόσια κατακραυγή που ακολούθησε οδήγησε:
Η ιστορία των Family Jewels είχε μόλις αρχίσει να βγαίνει στο φως.
Η Επιχείρηση CHAOS (ή MHCHAOS, όπως ήταν το κρυπτονύμιο της) αποτελεί ίσως τη χαρακτηριστικότερη απόδειξη ότι η CIA, ήδη από τη δεκαετία του 1960, παραβίαζε απροκάλυπτα το ίδιο της το καταστατικό, το οποίο απαγόρευε ρητά τη διεξαγωγή επιχειρήσεων εντός των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η επιχείρηση ξεκίνησε το 1967, υπό την εντολή του Προέδρου Lyndon B. Johnson, με αρχικό στόχο να εντοπιστούν ενδείξεις για σοβιετική ή κινεζική διείσδυση στο εσωτερικό του αναπτυσσόμενου αντιπολεμικού κινήματος. Οι διαδηλώσεις ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, που πολλαπλασιάζονταν, θεωρήθηκαν από το Λευκό Οίκο ως πιθανώς «υποκινούμενες» από ξένους δρώντες.
Ανατέθηκε στον πράκτορα Richard Ober, υπό τον Διευθυντή Αντικατασκοπίας James Jesus Angleton, να δημιουργήσει ένα ευρύ πρόγραμμα παρακολούθησης οργανώσεων, ομάδων και ατόμων που αμφισβητούσαν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Παρά το γεγονός ότι ουδέποτε τεκμηριώθηκε ξένη ανάμειξη, η Επιχείρηση CHAOS όχι μόνο συνεχίστηκε, αλλά διευρύνθηκε σε πρωτοφανή κλίμακα. Συγκεκριμένα:
Η CIA εγκατέστησε ένα ηλεκτρονικό σύστημα διασταύρωσης ονομάτων, το οποίο λειτουργούσε ως πρωτογενής μορφή ανάλυσης δικτύων. Εισάγοντας ένα όνομα, το σύστημα παρήγαγε όλους τους συνδεδεμένους κόμβους και επαφές, δημιουργώντας έναν χάρτη συσχετισμών που συχνά κατέληγε σε αθώους πολίτες.
Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν από την CIA στο πλαίσιο της επιχείρησης CHAOS ήταν εξαιρετικά παρεμβατικά:
Σε μαρτυρία που κατατέθηκε αργότερα στην Επιτροπή Church, ένας πρώην αξιωματικός παραδέχθηκε ότι η CIA παρακολουθούσε ακόμη και την Ισραηλινή Πρεσβεία και οργανώσεις Αμερικανοεβραίων πολιτών με πρόσχημα την αναζήτηση «ριζοσπαστικών στοιχείων».
Η επιχείρηση CHAOS δεν περιορίστηκε σε «εξτρεμιστές». Στοχοποιήθηκαν:
Η στοχοποίηση εκλεγμένων εκπροσώπων ανέδειξε μια νέα διάσταση: η CIA δεν προσπαθούσε απλώς να προστατεύσει την εθνική ασφάλεια, αλλά είχε μετατραπεί σε μηχανισμό διατήρησης εσωτερικής πολιτικής πειθαρχίας.
Ο James Jesus Angleton, αρχιτέκτονας της CIA Αντικατασκοπίας, υπήρξε το πνευματικό κέντρο αυτής της κουλτούρας καχυποψίας. Πίστευε ότι οι εχθροί της Αμερικής δεν βρίσκονταν μόνο στο εξωτερικό, αλλά είχαν παρεισφρήσει στον εσωτερικό κορμό του κράτους. Αυτή η θεώρηση, αν και παρανοϊκή, νομιμοποίησε στο εσωτερικό της CIA ένα διαρκές καθεστώς εσωτερικής πολιορκίας.
Η Επιχείρηση CHAOS λειτούργησε ως πρότυπο για την επόμενη γενιά προγραμμάτων: συστηματική καταγραφή πολιτικών φρονημάτων, δικτύων και επικοινωνιών πολιτών, χωρίς ένταλμα ή έλεγχο. Ήταν η πρώτη πλήρους κλίμακας δοκιμή κοινωνικού ελέγχου μέσω πληροφοριών, και ως τέτοια αποτέλεσε το προανάκρουσμα του ψηφιακού πανοπτικού της εποχής της NSA.
Η Επιχείρηση HT Lingual αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα συστηματικής παραβίασης της ιδιωτικής ζωής και του δικαιώματος στην αλληλογραφία από την CIA — και μάλιστα όχι σε εξαιρετικές περιστάσεις, αλλά σε σταθερή βάση, για πάνω από δύο δεκαετίες.
Η επιχείρηση ξεκίνησε το 1952, σε μια εποχή που η ένταση του Ψυχρού Πολέμου είχε οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ένα παρατεταμένο καθεστώς επιτήρησης των πάντων που μπορούσαν να θεωρηθούν «επικίνδυνοι». Το επίσημο πρόσχημα για την έναρξη του προγράμματος ήταν η ανάγκη να εντοπιστούν σοβιετικά δίκτυα πληροφοριών ή κρυπτογραφημένη επικοινωνία μεταξύ πρακτόρων.
Ωστόσο, ο κύριος όγκος της επιχείρησης στράφηκε εναντίον Αμερικανών πολιτών και όχι ξένων πρακτόρων. Στο επίκεντρο βρέθηκαν:
Το πρόγραμμα λειτούργησε με πρωτοφανή οργανωτικότητα. Η CIA, σε συνεργασία με τις ταχυδρομικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, καθιέρωσε σταθμούς συλλογής και επιθεώρησης επιστολών σε κεντρικά ταχυδρομεία μεγάλων πόλεων: Νέα Υόρκη, Σαν Φρανσίσκο, Μαιάμι, Ουάσιγκτον.
Οι επιστολές που πληρούσαν τα «κριτήρια παρακολούθησης»:
Μεταξύ 1953 και 1973, η CIA άνοιξε τουλάχιστον 215.000 επιστολές και σκάναρε περισσότερα από 28 εκατομμύρια — αριθμός που αποτυπώνει το μέγεθος της επιχείρησης ως μαζικής πρακτικής και όχι ως εξαίρεσης.
Παρά το γεγονός ότι η CIA ήταν, θεωρητικά, προσανατολισμένη στην εθνική ασφάλεια και όχι στην καταστολή εσωτερικής έκφρασης, το πρόγραμμα HT Lingual στοχοποιούσε Αμερικανούς πολίτες που:
Πολλοί στόχοι ήταν φοιτητές, καθηγητές, θεολόγοι και ακτιβιστές. Δεν υπήρξε καμία τεκμηριωμένη υπόθεση στην οποία το πρόγραμμα αποκάλυψε σοβαρό κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.
Ο Διευθυντής της CIA κατά τα χρόνια αυτά, Richard Helms, όχι μόνο εγνώριζε αλλά ενέκρινε προσωπικά την επέκταση του προγράμματος, σύμφωνα με τα έγγραφα του φακέλου Family Jewels.
Το πρόγραμμα, όπως κατατέθηκε αργότερα, επεκτάθηκε στην υποκλοπή συνομιλιών, φωτογράφιση προσώπων σε πρεσβείες, και καταγραφή δραστηριοτήτων προσώπων που επισκέπτονταν διεθνείς οργανισμούς — ακόμη και Αμερικανοί τουρίστες.
Το 1973, υπό την πίεση της δημοσιότητας που είχε αρχίσει να συσσωρεύεται λόγω Watergate, η CIA διέκοψε επίσημα το πρόγραμμα. Ωστόσο, σύμφωνα με εκθέσεις του Church Committee, παρόμοιες τακτικές συνεχίστηκαν ανεπίσημα με διαφορετικά ονόματα, αλλά με ίδια επιχειρησιακή μεθοδολογία.
Η επιχείρηση HT Lingual αποτελεί ιστορικό προπομπό πολλών σύγχρονων μορφών επιτήρησης, θέτοντας το θεμέλιο για:
Ενώ η CIA είχε επικεντρωθεί στη συλλογή πληροφοριών, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών (FBI), υπό τον J. Edgar Hoover, ανέλαβε ενεργό ρόλο στην καταστολή της πολιτικής ανυπακοής. Το πρόγραμμα COINTELPRO (Counter Intelligence Program), που ξεκίνησε το 1956, αποτέλεσε ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια στην ιστορία των πολιτικών ελευθεριών των ΗΠΑ.
Η συνεργασία CIA–FBI στο πλαίσιο της COINTELPRO ενίσχυσε το κατασταλτικό πλέγμα των υπηρεσιών ασφαλείας και μετέτρεψε την παρακολούθηση σε πολιτικό όπλο εξόντωσης προσώπων και κινημάτων.
Η COINTELPRO ιδρύθηκε με επίσημο σκοπό την «παρακολούθηση και αποδυνάμωση δυνάμει υπονομευτικών ή επαναστατικών οργανώσεων». Στην πράξη, στόχευε ομάδες και άτομα που ασκούσαν πολιτική, φυλετική ή κοινωνική κριτική, όπως:
Το πρόγραμμα βασιζόταν όχι μόνο στη συλλογή πληροφοριών, αλλά κυρίως σε ενεργές επιχειρήσεις ψυχολογικού πολέμου και αποσταθεροποίησης.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που αποκαλύφθηκαν τη δεκαετία του 1970, η COINTELPRO περιλάμβανε:
Το FBI, συχνά σε συνεργασία με την τοπική αστυνομία, πραγματοποιούσε συλλήψεις ακτιβιστών με ψευδείς κατηγορίες, οδηγώντας σε καταδίκες χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, ή και σε πολιτικές δολοφονίες με συντονισμένα χτυπήματα.
Ο πλέον εμβληματικός στόχος της COINTELPRO ήταν ο Δρ. Martin Luther King Jr. Από το 1955, με την έναρξη του μποϊκοτάζ στο Μοντγκόμερι, ο Hoover θεώρησε τον King «επικίνδυνο ριζοσπάστη» και διέταξε την πλήρη παρακολούθηση της ζωής του:
Όταν το FBI απέτυχε να βρει στοιχεία που να συνδέουν τον King με το Κομμουνιστικό Κόμμα, στράφηκε σε ηθική υπονόμευση.
Στις 21 Νοεμβρίου 1964, η σύζυγός του Coretta Scott King έλαβε ένα ανώνυμο πακέτο, που περιείχε:
Το πακέτο στάλθηκε 35 ημέρες πριν ο Dr. King παραλάβει το Νόμπελ Ειρήνης. Οι αποκαλύψεις της Επιτροπής Church και των οικογενειών κατέδειξαν ότι ο αποστολέας ήταν σχεδόν σίγουρα ο William C. Sullivan, υψηλόβαθμος στέλεχος του FBI.
Στις 4 Δεκεμβρίου 1969, ο 21χρονος ηγέτης των Μαύρων Πανθήρων Fred Hampton δολοφονήθηκε μέσα στο διαμέρισμά του στο Σικάγο, από κοινούς αστυνομικούς που δεν δέχτηκαν πυρά, αλλά πυροβόλησαν 99 φορές.
Το FBI:
Η υπόθεση θεωρείται σήμερα κλασικό παράδειγμα στοχευμένου πολιτικού φόνου υπό την καθοδήγηση της COINTELPRO.
Μέχρι τη διάλυση του COINTELPRO (τυπικά το 1971), είχαν πραγματοποιηθεί:
Η ουσία της COINTELPRO ήταν η εσωτερική καταστολή των συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων (ιδίως της ελευθερίας του λόγου, του συνέρχεσθαι και της πολιτικής έκφρασης).
Παρά τις αποκαλύψεις, ουδείς αξιωματούχος του FBI τιμωρήθηκε ή παραπέμφθηκε. Ο Hoover απεβίωσε το 1972, και με τον θάνατό του έκλεισε ένα κεφάλαιο που ουδέποτε ανοίχθηκε δικαστικά.
Η COINTELPRO έγινε σύμβολο του βαθέος κράτους ασφαλείας, το οποίο, ακόμη και μετά την τυπική κατάργηση των προγραμμάτων του, συνέχισε —με νέα ονόματα και τεχνολογικά μέσα— να επιβάλλει τον έλεγχο μέσω του φόβου και της σιωπής.
Η δολοφονία του Fred Hampton δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό κρατικής υπέρβασης εξουσίας. Αντιθέτως, λειτουργεί ως συμβολικό και πραγματικό ορόσημο ενός συστήματος στο οποίο η πολιτική επιρροή και η ιδεολογική απειλή αντιμετωπίζονταν με φυσική εξόντωση. Η περίπτωση του Hampton αποκάλυψε την εφιαλτική συνέργεια μεταξύ FBI, τοπικών αστυνομικών αρχών και εσωτερικών πληροφοριοδοτών, στο πλαίσιο των προγραμμάτων COINTELPRO και CHAOS.
Ο Fred Hampton, γεννημένος το 1948 στο Ιλινόις, υπήρξε ένας εξαιρετικά χαρισματικός ηγέτης του Black Panther Party (BPP) στο Σικάγο. Σε ηλικία μόλις 21 ετών είχε καταφέρει:
Η προσωπικότητα και οι οργανωτικές του ικανότητες τον κατέστησαν στρατηγική απειλή για την ηγεμονία του κατεστημένου, κατά την εκτίμηση του FBI.
Το FBI στρατολόγησε τον William O’Neal, ο οποίος διείσδυσε στους Μαύρους Πάνθηρες και εξελίχθηκε σε διοικητικό στέλεχος της τοπικής οργάνωσης. Ο O’Neal:
Ο ρόλος του αποκαλύφθηκε χρόνια αργότερα, οδηγώντας τον ίδιο σε αυτοκτονία το 1990, παραμονή της προβολής ντοκιμαντέρ για τον Hampton.
Στις 4 Δεκεμβρίου 1969, στις 4:45 π.μ., αστυνομικές δυνάμεις της κομητείας Cook και της πόλης του Σικάγο επιτέθηκαν στο διαμέρισμα του Hampton. Τα βασικά γεγονότα της επιχείρησης:
Οι αστυνομικοί ισχυρίστηκαν ότι δέχθηκαν επίθεση, αλλά δικανικές έρευνες αποκάλυψαν πως μόνο ένας πυροβολισμός προήλθε από το εσωτερικό του διαμερίσματος — και αυτός μάλλον κατά λάθος.
Το FBI και η τοπική αστυνομία επιχείρησαν να παρουσιάσουν τη δολοφονία ως νόμιμη άμυνα. Όμως, οι αποκαλύψεις της Επιτροπής Church και των δικηγόρων του κινήματος κατέδειξαν:
Το 1982, έπειτα από πολυετή δικαστικό αγώνα, η πόλη του Σικάγο, το FBI και η Πολιτεία του Ιλινόις κατέβαλαν 1,85 εκατομμύρια δολάρια αποζημίωση στην οικογένεια Hampton και τα επιζώντα μέλη των Μαύρων Πανθήρων — χωρίς, ωστόσο, κανένας αξιωματούχος να τιμωρηθεί ποινικά.
Η περίπτωση Hampton δεν ήταν μεμονωμένη. Ο θάνατός του εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο “αποκεφαλισμού” των μαζικών κινημάτων. Οι στοχευμένες δολοφονίες:
Η τεχνική της κρατικής «διάβρωσης» και φυσικής εξόντωσης συνεχίστηκε στις επόμενες δεκαετίες — είτε με πράκτορες, είτε με ποινικές διώξεις, είτε με προβοκάτσιες, είτε με «αυτοκτονίες» που ακόμη ερευνώνται.
Η δολοφονία του Fred Hampton παραμένει μέχρι σήμερα μια από τις πλέον τεκμηριωμένες περιπτώσεις κρατικά υποκινούμενης εκτέλεσης στο εσωτερικό των ΗΠΑ, και σύμβολο της συστημικής βίας που ασκήθηκε από τους θεσμούς εναντίον όσων αγωνίστηκαν για δημοκρατία, ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.
Η Επιχείρηση Mockingbird αποτελεί ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα και συνάμα υποτιμημένα κεφάλαια της ιστορίας της CIA. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ελέγχου και καθοδήγησης της πληροφόρησης μέσω της άμεσης ή έμμεσης στρατολόγησης δημοσιογράφων, εκδοτών και μέσων ενημέρωσης, με σκοπό την εξυπηρέτηση των στρατηγικών στόχων της Υπηρεσίας τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό της χώρας.
Ενώ επίσημα η CIA απαγορευόταν να διεξάγει επιχειρήσεις «ψυχολογικού πολέμου» εντός ΗΠΑ, η Mockingbird παραβίασε αυτόν τον κανόνα επί 25 χρόνια, χωρίς ουσιαστικό πολιτικό ή θεσμικό αντίλογο.
Η Επιχείρηση Mockingbird ξεκίνησε τη δεκαετία του 1950 υπό την εποπτεία του Frank Wisner, διευθυντή των επιχειρήσεων της CIA, ο οποίος περιέγραφε τα μέσα ενημέρωσης ως «το πανίσχυρο όργανό του» — έναν “μυστικό εκτυπωτή” (mighty Wurlitzer) που μπορούσε να “παίζει” οποιοδήποτε μήνυμα ήθελε η Υπηρεσία να διαδοθεί.
Η αρχική δικαιολογία ήταν ο αντικομμουνιστικός αγώνας: η ανάγκη να απαντήσει η Δύση στην σοβιετική προπαγάνδα, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο εξωτερικό. Πολύ σύντομα, όμως, η Mockingbird ξεπέρασε τα όρια της ψυχολογικής αντιπαράθεσης με τον εχθρό και εξελίχθηκε σε μηχανισμό επιρροής της κοινής γνώμης, χειραγώγησης της αλήθειας και εξουδετέρωσης πολιτικής κριτικής.
Η CIA δεν περιορίστηκε σε στρατηγικές συνεργασίες με επιρρεπή δημοσιογράφους. Ανέπτυξε ολόκληρο δίκτυο έμμισθων ή εν αγνοία στρατολογημένων επαγγελματιών των μέσων. Σύμφωνα με την ερευνητική εργασία του Carl Bernstein για το Rolling Stone (1977):
Αυτοί οι «δημοσιογράφοι-πράκτορες»:
Η Mockingbird χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο νομιμοποίησης πραξικοπημάτων και επεμβάσεων:
Η επιτυχία της επιχείρησης δεν βασίστηκε στη λογοκρισία αλλά στη δημιουργία ελεγχόμενης αφήγησης, μέσω της οποίας η πραγματικότητα δεν αποκρυπτόταν, αλλά αλλοιωνόταν.
Αν και επισήμως η CIA δεν επιτρεπόταν να επηρεάζει εσωτερικά ΜΜΕ, η Επιτροπή Church αποκάλυψε ότι:
Η CIA είχε δημιουργήσει πλήρες δίκτυο “ψυχολογικών επιχειρήσεων” (PSYOPS) σε συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας και άλλες υπηρεσίες, με εντολές να «καθοδηγούν τα μέσα και όχι απλώς να τα ενημερώνουν».
Κατά τις ακροάσεις της Επιτροπής Church:
Η Mockingbird ουδέποτε διερευνήθηκε ουσιαστικά, ούτε έκλεισε με σαφή τρόπο. Αντιθέτως, πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι το πρόγραμμα απλώς μετονομάστηκε, προσαρμοζόμενο στα νέα δεδομένα των κοινωνικών δικτύων και της ψηφιακής επικοινωνίας.
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, η σύμπραξη υπηρεσιών και ΜΜΕ ενισχύθηκε. Η ροή πληροφοριών για θέματα όπως:
…εμφανίζουν πανομοιότυπες αφηγήσεις σε όλα τα κύρια δίκτυα, με ταυτόχρονη απόκρυψη ή φίμωση αντιφατικών φωνών.
Το φαινόμενο “social media influence operations”, με συνεργασία Facebook, Twitter, Google και κυβερνητικών υπηρεσιών, αναβιώνει τη λογική της Mockingbird στη νέα εποχή. Το αφήγημα δεν επιβάλλεται πλέον μόνο με άρθρα, αλλά με αλγορίθμους, shadow bans και προτεραιότητες εμφάνισης περιεχομένου.
Η Mockingbird υπήρξε το εργαλείο κατασκευής συναίνεσης. Απέδειξε ότι ο έλεγχος της ενημέρωσης δεν χρειάζεται βία — χρειάζεται μόνο εμπιστοσύνη και πρόθυμους συνεργάτες. Και ότι σε έναν κόσμο υπερπληροφόρησης, ο καλύτερος τρόπος να κρύψεις την αλήθεια είναι να την πνίξεις μέσα στην καθοδηγούμενη πληροφορία.
Από όλα τα προγράμματα που αποκάλυψε ο φάκελος Family Jewels, κανένα δεν προκάλεσε τόσο έντονη φρίκη και διαχρονικό τρόμο όσο το MK Ultra — μια συστηματική και επιστημονικά οργανωμένη προσπάθεια της CIA να ανακαλύψει τεχνικές ελέγχου του ανθρώπινου νου, χρησιμοποιώντας ναρκωτικά, ηλεκτροσόκ, ύπνωση, ψυχολογικά βασανιστήρια και, σε αρκετές περιπτώσεις, σεξουαλική ή ιατρική κακοποίηση ανυποψίαστων πολιτών.
Το πρόγραμμα, που διήρκεσε δύο δεκαετίες (1953–1973), αποτέλεσε το απόλυτο παράδειγμα κατάχρησης επιστήμης, εξουσίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αποκαλύπτοντας το πώς η αναζήτηση κυριαρχίας μπορεί να οδηγήσει την επιστήμη στα όρια του απάνθρωπου.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, μετά τον πόλεμο της Κορέας, η CIA πίστεψε ότι η Σοβιετική Ένωση είχε αναπτύξει τεχνικές “brainwashing” — πλύσης εγκεφάλου — που μπορούσαν να μετατρέπουν αιχμαλώτους σε πρόθυμους προδότες.
Η αμερικανική απάντηση ήταν να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα επιθετικής έρευνας ψυχολογικού ελέγχου. Ο επικεφαλής ήταν ο Δρ. Sidney Gottlieb, επικεφαλής του Τμήματος Χημικών Υπηρεσιών της CIA, γνωστός εντός της Υπηρεσίας με το προσωνύμιο «ο Μαύρος Μάγος».
Η αποστολή του Gottlieb ήταν σαφής: να αναπτύξει τεχνικές με τις οποίες ο ανθρώπινος νους θα μπορούσε να διασπαστεί, να διαγραφεί και να αναδομηθεί κατά βούληση.
Το MK Ultra δεν ήταν ένα ενιαίο πρόγραμμα, αλλά 149 επιμέρους υπο-έργα, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν μέσω πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, ψυχιατρικών νοσοκομείων, ακόμη και ιδιωτικών ιδρυμάτων.
Τα πειράματα περιλάμβαναν:
Μία από τις πλέον διαβόητες περιπτώσεις ήταν εκείνη του Δρ. Ewen Cameron, διευθυντή του Allan Memorial Institute στο Μόντρεαλ του Καναδά.
Ο Cameron, χρηματοδοτούμενος μυστικά από τη CIA μέσω του “Front” ιδρύματος Society for the Investigation of Human Ecology, διεξήγαγε πειράματα που αποσκοπούσαν στην “αποπρογραμματισμένη επανεκπαίδευση του νου”.
Οι μέθοδοί του:
Αποτέλεσμα: οι περισσότεροι ασθενείς έχασαν τη μνήμη τους, την ικανότητα ομιλίας ή γραφής, και δεν αναγνώριζαν τις οικογένειές τους. Πολλοί πέθαναν μέσα στα ιδρύματα.
Οι έρευνες αυτές ονομάζονταν “depatterning” — η πλήρης κατάρρευση της ανθρώπινης προσωπικότητας ώστε να «αναδομηθεί» από την αρχή.
Υπό την επίβλεψη του Gottlieb, η CIA δημιούργησε τα λεγόμενα “safe houses” στο Σαν Φρανσίσκο και στη Νέα Υόρκη.
Οι χώροι αυτοί λειτουργούσαν ως παράνομα εργαστήρια κοινωνικού ελέγχου με κάλυψη… οίκων ανοχής.
Η επιχείρηση είχε σκοπό να μελετήσει την αντίδραση ανθρώπων υπό ψυχοδραστικές ουσίες σε συνθήκες αιφνιδιασμού, φόβου ή ενοχής.
Οι αξιωματούχοι της CIA που παρακολουθούσαν ομολογούσαν αργότερα ότι «οι συνεδρίες έμοιαζαν περισσότερο με παρακολούθηση βασανιστηρίων παρά με επιστήμη».
Ένα από τα πιο τραγικά περιστατικά του MK Ultra ήταν ο θάνατος του Δρ. Frank Olson, επιστήμονα του αμερικανικού στρατού που συμμετείχε σε βιολογικά προγράμματα.
Αφού εξέφρασε ηθικές αντιρρήσεις για τις μεθόδους της CIA και δήλωσε πρόθεση να παραιτηθεί, ο Gottlieb του χορήγησε LSD εν αγνοία του σε μια συνάντηση της Υπηρεσίας.
Εννέα ημέρες αργότερα, στις 28 Νοεμβρίου 1953, ο Olson έπεσε από τον 10ο όροφο του ξενοδοχείου Statler στη Νέα Υόρκη.
Η CIA ανακοίνωσε ότι επρόκειτο για αυτοκτονία.
Δεκαετίες αργότερα, ιατροδικαστική επανεξέταση αποκάλυψε:
Το 1975, η κυβέρνηση των ΗΠΑ κατέβαλε 750.000 δολάρια αποζημίωση στην οικογένεια Olson και ζήτησε συγγνώμη «για απρόβλεπτα πειράματα». Κανείς δεν τιμωρήθηκε.
Το 1973, εν μέσω των ερευνών του Watergate, ο Sidney Gottlieb διέταξε την πλήρη καταστροφή όλων των αρχείων MK Ultra.
Χιλιάδες έγγραφα και φιλμ κάηκαν.
Όσα γνωρίζουμε σήμερα προέρχονται από ελάχιστους φακέλους οικονομικής λογιστικής που διασώθηκαν τυχαία.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα ερευνητικό κενό που επιτρέπει μόνο εικασίες για την πλήρη έκταση του προγράμματος — πόσοι άνθρωποι πειραματίστηκαν, πόσοι πέθαναν, πόσοι καταστράφηκαν ψυχικά.
Το MK Ultra άφησε πίσω του ένα τραύμα χωρίς κάθαρση.
Καμία ποινική δίωξη δεν ασκήθηκε. Ο Gottlieb έζησε ήσυχα και πέθανε το 1999.
Ωστόσο, οι τεχνικές του, επανεμφανισμένες με νέα ονόματα, χρησιμοποιήθηκαν στη CIA, στη Στρατιωτική Διοίκηση, στο Γκουαντάναμο και σε μυστικές φυλακές της Ανατολικής Ευρώπης κατά τη δεκαετία του 2000.
Ουσιαστικά, το MK Ultra έθεσε τα θεμέλια της σύγχρονης βιοπολιτικής επιτήρησης: τη μετατροπή του ανθρώπου από πολίτη σε πειραματικό υποκείμενο στο όνομα της ασφάλειας.
Ο θάνατος του Δρ. Frank Olson στις 28 Νοεμβρίου 1953 αποτελεί ένα από τα πλέον αινιγματικά και συγκλονιστικά περιστατικά της αμερικανικής μεταπολεμικής ιστορίας. Επισήμως παρουσιάστηκε ως αυτοκτονία — ένας άντρας «ψυχικά ασταθής» που «έπεσε» από τον 10ο όροφο του ξενοδοχείου Statler στη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, μετά από δεκαετίες έρευνας, αποκαλύφθηκε ένα βαθύ δίκτυο εξαπάτησης, συγκάλυψης και κρατικά ενορχηστρωμένης δολοφονίας.
Η υπόθεση του Olson δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο έγκλημα: είναι το σημείο όπου συγκλίνουν το MK Ultra, η βιολογική κατασκοπεία, ο εσωτερικός έλεγχος της CIA και η άρνηση του κράτους να λογοδοτήσει.
Ο Frank Olson ήταν βιοχημικός και στρατιωτικός επιστήμονας, ειδικός σε μικροβιολογικά όπλα. Εργαζόταν στο US Army Biological Warfare Laboratories στο Fort Detrick του Μέριλαντ, όπου συμμετείχε σε πειραματικά προγράμματα για:
Η συνεργασία του με τη CIA, μέσω του Sidney Gottlieb, τον έφερε σε άμεση επαφή με το πρόγραμμα MK Ultra.
Το καλοκαίρι του 1953, ο Olson αρχίζει να εκφράζει ηθικές επιφυλάξεις για τις μεθόδους της CIA. Θεωρούσε ότι οι πειραματικές δοκιμές σε κρατουμένους στο εξωτερικό παραβίαζαν θεμελιώδεις αρχές της ιατρικής ηθικής. Πληροφορίες υποδεικνύουν ότι συζητούσε με συναδέλφους την πρόθεσή του να παραιτηθεί.
Αυτό τον κατέστησε απειλή. Όχι επειδή είχε παρανοήσει — αλλά επειδή γνώριζε πάρα πολλά.
Στις 19 Νοεμβρίου 1953, ο Olson προσκλήθηκε σε ένα «σεμινάριο» με αξιωματούχους της CIA και επιστήμονες στο εξοχικό Deep Creek Lake. Εκεί, ο Sidney Gottlieb του χορήγησε LSD χωρίς τη συγκατάθεσή του, μαζί με άλλους παρευρισκόμενους.
Οι επόμενες μέρες ήταν δραματικές:
Στις 3:20 τα ξημερώματα της 28ης Νοεμβρίου, ο Olson βρέθηκε νεκρός στο πεζοδρόμιο, κάτω από το παράθυρο του δωματίου του.
Η CIA ανακοίνωσε στην οικογένεια ότι:
Για πάνω από 20 χρόνια, η οικογένεια πίστευε αυτήν την εκδοχή.
Το 1975, κατά τις ακροάσεις της Επιτροπής Rockefeller και του Church Committee, έγινε γνωστό ότι ο Olson είχε εσκεμμένα ναρκωθεί με LSD, χωρίς συγκατάθεση. Η CIA αναγκάστηκε να ζητήσει επίσημη συγγνώμη και να καταβάλει 750.000 δολάρια αποζημίωση στην οικογένεια.
Ωστόσο, η νέα πληροφορία δεν εξηγούσε πώς έπεσε ο Olson από το παράθυρο.
Η οικογένεια Olson, πλέον πεπεισμένη ότι η εκδοχή της αυτοκτονίας ήταν ψευδής, προχώρησε το 1994 σε εκταφή και ανεξάρτητη νεκροψία.
Τα ευρήματα:
Οι ιατροδικαστές συμπέραναν ότι ο Olson ήταν είτε αναίσθητος είτε ήδη νεκρός πριν «πέσει» από το παράθυρο.
Η υπόθεση μετατράπηκε πλέον από «ψυχική κατάρρευση» σε κρατικά ενορχηστρωμένο φόνο.
Παρά τις αποκαλύψεις:
Ο Olson μετατράπηκε σε σύμβολο του “deep state” και της συστηματικής καταστολής εσωτερικής αμφισβήτησης με όρους απόλυτης εξουσίας.
Η ιστορία του Frank Olson ενέπνευσε:
Ο θάνατος του Frank Olson παραμένει μέχρι σήμερα ανοιχτή πληγή στην ιστορία της CIA και του αμερικανικού κράτους. Δεν ήταν απλώς ηθική αποτυχία. Ήταν προμελετημένο έγκλημα, στο όνομα της σιωπής.
Μετά από αλλεπάλληλες δημοσιογραφικές αποκαλύψεις, τη διαρροή των πρώτων στοιχείων των Family Jewels και την αυξανόμενη πίεση της κοινής γνώμης, το Κογκρέσο των ΗΠΑ αποφάσισε το 1975 να συγκροτήσει την πιο φιλόδοξη και σημαντική εξεταστική επιτροπή στην ιστορία του: την Select Committee to Study Governmental Operations with Respect to Intelligence Activities, ευρέως γνωστή ως Επιτροπή Church, από το όνομα του προέδρου της, Γερουσιαστή Frank Church (D–Idaho).
Η επιτροπή δεν περιορίστηκε στη CIA. Εξέτασε τις δραστηριότητες της NSA, του FBI, της Υπηρεσίας Ασφαλείας Άμυνας (DIA) και άλλων φορέων, αποκαλύπτοντας έναν μηχανισμό μακροχρόνιας, συστηματικής και ανεξέλεγκτης καταστολής των πολιτικών ελευθεριών των Αμερικανών.
Η Επιτροπή Church είχε ως αποστολή:
Η επιτροπή διέθετε ένα κρίσιμο εργαλείο: εξουσία κλητεύσεων και υποχρέωσης κατάθεσης ενόρκως. Οι πράκτορες, διευθυντές και πολιτικοί δεν μπορούσαν πλέον να επικαλούνται τη φράση “ούτε επιβεβαιώνω ούτε διαψεύδω”.
Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία των ΗΠΑ που η ίδια η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αποκαλύψει τις μυστικές της αμαρτίες, μπροστά στο κοινό και υπό όρκο.
Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων, παρουσιάστηκαν αποδείξεις για:
Η πιο συνταρακτική διαπίστωση της Επιτροπής ήταν ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν ήταν προϊόν «ανυπάκουων πρακτόρων», αλλά:
Ο ίδιος ο Γερουσιαστής Church δήλωσε:
«Η CIA δεν είναι ανεξέλεγκτη επειδή το επιλέγει. Είναι ανεξέλεγκτη επειδή το πολιτικό σύστημα την άφησε να είναι έτσι για δεκαετίες.»
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προειδοποίηση του Frank Church για την NSA (Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας), που μέχρι τότε λειτουργούσε σχεδόν πλήρως στο σκοτάδι:
«Εάν ποτέ ένας κυβερνητικός μηχανισμός αποφασίσει να στραφεί κατά των πολιτών, η τεχνολογία της NSA μπορεί να επιτρέψει την εγκαθίδρυση μιας ολοκληρωτικής δικτατορίας, και ο αμερικανικός λαός δεν θα μπορέσει ποτέ να το καταλάβει ή να το σταματήσει εγκαίρως.»
Η προειδοποίηση αυτή αποδείχθηκε προφητική σχεδόν 40 χρόνια αργότερα, με τις αποκαλύψεις του Edward Snowden για την παγκόσμια επιτήρηση της NSA.
Ως άμεσες συνέπειες των πορισμάτων της Επιτροπής, θεσπίστηκαν:
Παρά τις θεσμικές αλλαγές:
Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν πως η Επιτροπή Church έδρασε περισσότερο ως βαλβίδα εκτόνωσης της κοινωνικής αγανάκτησης, παρά ως καταλύτης διαρθρωτικής αλλαγής.
Η ιστορική σημασία της Επιτροπής Church έγκειται όχι μόνο στις αποκαλύψεις της, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι κατέγραψε, επίσημα και ανεξίτηλα, την έκταση της συνειδητής παραβίασης του Συντάγματος από την ίδια την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Ήταν η στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν να κοιταχτούν στον καθρέφτη — και δεν τους άρεσε καθόλου αυτό που είδαν.
Η περίοδος που ακολούθησε το σκάνδαλο Watergate και τις αποκαλύψεις των Family Jewels σηματοδότησε μια παραδοξότητα στην πολιτική ιστορία των ΗΠΑ: ενώ αποκαλύφθηκε η συστηματική και παράνομη παρακολούθηση εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών, οι θεσμοί δεν ανέπτυξαν πραγματικούς μηχανισμούς λογοδοσίας. Αντιθέτως, οι ίδιες πρακτικές επιτήρησης — με νέα ονόματα και τεχνολογίες — νομιμοποιήθηκαν θεσμικά, και ενσωματώθηκαν στη νομική και επιχειρησιακή αρχιτεκτονική του αμερικανικού κράτους ασφαλείας.
Αυτό το φαινόμενο μπορεί να περιγραφεί ως μετάβαση από το παρακρατικό στο μετα-συνταγματικό καθεστώς παρακολούθησης.
Μολονότι οι αποκαλύψεις των δεκαετιών 1970–1980 εξόργισαν την κοινή γνώμη και αποκάλυψαν την απουσία λογοδοσίας, η τεχνολογική πρόοδος και το αίσθημα κινδύνου (πρώτα από τον κομμουνισμό, αργότερα από την τρομοκρατία) ενίσχυσαν τη διάθεση για αποδοχή της μαζικής παρακολούθησης.
Σταδιακά, υπήρξε μεταστροφή:
Το 1978, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων που προέκυψαν από την Επιτροπή Church, το Κογκρέσο θέσπισε τον Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA). Ο νόμος αυτός:
Αντί να περιοριστεί η CIA και η NSA, το πλαίσιο τους έδωσε θεσμική κάλυψη για να συνεχίσουν τις ίδιες πρακτικές υπό νέο μανδύα.
Το πνεύμα του CHAOS — δηλαδή η καταγραφή, επιτήρηση και ανάλυση εγχώριων στόχων — δεν εξαφανίστηκε ποτέ. Με τις τεχνολογικές εξελίξεις, οι μηχανισμοί επανεμφανίστηκαν:
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, η κρατική αφήγηση για «παγκόσμιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» κατέστησε σχεδόν αδιανόητη κάθε αντίσταση σε πολιτικές επιτήρησης.
Στις δεκαετίες 1980–1990, οι πρόεδροι Reagan, Bush και Clinton επέκτειναν με διατάγματα τις εξουσίες της NSA και της CIA:
Πολλά από αυτά δεν καταγράφηκαν ποτέ ως νόμοι. Έγιναν μέσω «παραρτημάτων» και «συμφωνιών μη αποκάλυψης».
Η μακρά πορεία της νομιμοποίησης της επιτήρησης συνοδεύτηκε από μια βαθιά πολιτισμική και ηθική μετάλλαξη. Με όπλα τον φόβο, την αδιαφορία και τη σταδιακή εξοικείωση με την έννοια της επιτήρησης, η αμερικανική κοινωνία:
Πρόκειται για τον πολιτισμικό θρίαμβο της λογικής του “MK Ultra” — όχι πια μέσω βασανιστηρίων, αλλά μέσω συναίνεσης.
Το μετα-Watergate κράτος δεν εγκατέλειψε τις μεθόδους του: τις ενσωμάτωσε, τις εκλέπτυνε και τις έντυσε με τη νομιμότητα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Η διαδρομή από το “Family Jewels” έως τα σημερινά προγράμματα παρακολούθησης αποδεικνύει ότι η εξουσία, όταν δεν τιμωρείται, δεν εγκαταλείπει τα εργαλεία της — απλώς τα τελειοποιεί.
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, η Αμερική άλλαξε ριζικά. Το αίσθημα εθνικού τραύματος και ανασφάλειας που κατέκλυσε τη χώρα δεν προκάλεσε απλώς μια αναδιάταξη της εξωτερικής πολιτικής· μετέβαλε τον ίδιο τον πυρήνα της εσωτερικής έννομης τάξης, οδηγώντας σε μια νέα εποχή ψηφιακού ολοκληρωτισμού με νομική κάλυψη.
Κεντρικό εργαλείο αυτής της μετάβασης υπήρξε ο περιβόητος USA PATRIOT Act, ο οποίος, ψηφισμένος μόλις 45 ημέρες μετά τις επιθέσεις, αποτέλεσε την νομική επισφράγιση των μεθόδων που παλαιότερα κρύβονταν στα Family Jewels.
Το ακρωνύμιο PATRIOT σημαίνει “Providing Appropriate Tools Required to Intercept and Obstruct Terrorism Act of 2001”. Με απλά λόγια: παροχή εξουσιών για παρεμπόδιση της τρομοκρατίας.
Πίσω από τη ρητορική της ασφάλειας, όμως, ο νόμος αυτός:
Μερικές από τις πλέον κρίσιμες διατάξεις του:
Ο Patriot Act άνοιξε τον δρόμο για τη γιγάντωση της NSA και την ανάπτυξη προγραμμάτων όπως:
Η αποκάλυψη των παραπάνω έγινε μέσω των διαρροών του Edward Snowden το 2013, που αποκάλυψαν ότι η NSA λειτουργεί ως παγκόσμια υπηρεσία παρακολούθησης, καταγράφοντας τα πάντα, από όλους, παντού.
Οι FISA Courts, που υποτίθεται θα αποτελούσαν φραγμό στην αυθαιρεσία, μετατράπηκαν σε εργαλεία μαζικής νομιμοποίησης των πρακτικών αυτών.
Στην ουσία, ο μηχανισμός αυτός κατήργησε την έννοια της προστασίας από κρατική αυθαιρεσία που κατοχυρώνεται στην Τέταρτη Τροπολογία του Αμερικανικού Συντάγματος.
Οι διατάξεις του Patriot Act παρουσιάστηκαν αρχικά ως «προσωρινές». Παρόλα αυτά:
Το πρόγραμμα CHAOS, που χρειάστηκε 7 χρόνια για να φακελώσει 300.000 πολίτες, σήμερα εκτελείται σε δευτερόλεπτα. Μέσω τεχνολογιών:
…το κράτος έχει τη δυνατότητα όχι μόνο να παρακολουθεί, αλλά και να προβλέπει συμπεριφορές, αντιδράσεις και μελλοντικούς «κινδύνους».
Ο Patriot Act δεν ήταν απλώς νομοθέτημα· ήταν το πολιτικό και νομικό βάθρο της μεταμόρφωσης του δημοκρατικού κράτους σε μηχανισμό διαρκούς επιτήρησης. Από παράνομη παρέκκλιση, η παρακολούθηση έγινε κανονικότητα, και η κανονικότητα έγινε νόμος.
Η μελέτη του φακέλου Family Jewels δεν αποκαλύπτει απλώς μια σειρά από παράνομες ή απεχθείς επιχειρήσεις της CIA. Αποκαλύπτει την ενσωμάτωση αυτών των πρακτικών στον μηχανισμό λήψης αποφάσεων της ίδιας της κρατικής εξουσίας. Η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο προστασίας από εξωτερικούς κινδύνους, εξελίχθηκε σε μηχανισμό εσωτερικού ελέγχου, κοινωνικής μηχανικής και πολιτικής επιβολής.
Οι επιχειρήσεις CHAOS, HT Lingual, COINTELPRO, Mockingbird, MK Ultra και οι δολοφονίες πολιτικών προσώπων και κοινωνικών ηγετών δεν ήταν απομονωμένα επεισόδια. Ήταν επιχειρησιακή πρακτική που είχε την έγκριση του Λευκού Οίκου και της Εθνικής Επιτροπής Ασφαλείας. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι το παρακράτος δεν ήταν «σκιά» του κράτους· ήταν το ίδιο το κράτος.
Η αποκάλυψη των Family Jewels και οι ακροάσεις της Επιτροπής Church έφεραν την αλήθεια στο φως. Όμως η αλήθεια δεν έφερε λογοδοσία. Ούτε ο Sidney Gottlieb, ούτε οι αρχιτέκτονες της Mockingbird, ούτε οι οργανωτές της CHAOS ή της COINTELPRO τιμωρήθηκαν. Το ίδιο το Κογκρέσο, αφού ανέδειξε την έκταση του προβλήματος, αναδιπλώθηκε πίσω από νέες θεσμικές μορφές νομιμοποίησης της επιτήρησης — FISA, Patriot Act, NSA, NSLs.
Στην ουσία, η παράνομη εξουσία δεν περιορίστηκε· απλώς νομιμοποιήθηκε. Οι δομές παρέμειναν. Τα πρόσωπα άλλαξαν. Οι μηχανισμοί εξελίχθηκαν.
Η μετάβαση από αναλογικές μεθόδους επιτήρησης σε ψηφιακές τεχνολογίες επιτρέπει σήμερα στο κράτος ασφαλείας να λειτουργεί:
Το αποτέλεσμα είναι ένα τεχνοκρατικό πανοπτικό, όπου ο πολίτης παρακολουθείται χωρίς να το γνωρίζει και αποδέχεται την επιτήρηση χωρίς να την καταλαβαίνει.
Η δημοκρατία, όπως την οραματίστηκαν οι Συντάκτες του Αμερικανικού Συντάγματος, προϋποθέτει έναν ενεργό, ενήμερο και υποψιασμένο πολίτη. Οι αποκαλύψεις των Family Jewels αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη δοκιμασία αυτής της αρχής. Και η κοινωνία —τουλάχιστον στο επίπεδο της μαζικής συνείδησης— απέτυχε στο τεστ.
Οι περισσότεροι πολίτες:
Η επιτήρηση έγινε ορατή αλλά μη-αντιληπτή, ψηφιακή αλλά υπαρκτή, διαρκής αλλά ανεκτή.
Το μεγαλύτερο μάθημα από τα Family Jewels δεν είναι η βαρβαρότητα της CIA. Είναι η αδυναμία των θεσμών να ελέγξουν την εκτελεστική εξουσία όταν αυτή αποφασίσει να λειτουργεί χωρίς φραγμούς. Όπως παρατηρεί ο φιλόσοφος Giorgio Agamben:
«Όταν το κράτος δικαίου μετατρέπεται σε κατάσταση εξαίρεσης, τότε δεν έχουμε απλώς κατάχρηση· έχουμε μεταμόρφωση της έννοιας της κυριαρχίας.»
Το μοντέλο της μετα-Watergate Αμερικής είναι αυτό: ένας μηχανισμός που αυτονομιμοποιείται, αυτοελέγχεται και αυτοσυντηρείται. Ένα σύστημα χωρίς εξωτερική λογοδοσία, που αντλεί ισχύ όχι από τη λαϊκή έγκριση, αλλά από την πληροφοριακή υπεροχή.
Το πρώτο άρθρο των Family Jewels ήταν εντελώς μαυρισμένο — πλήρως λογοκριμένο. Ακόμη και το 2007, όταν όλα τα υπόλοιπα στοιχεία αποχαρακτηρίστηκαν, αυτό το πρώτο έγγραφο παραμένει απόρρητο.
Τι μπορεί να είναι τόσο τρομακτικό, ώστε ακόμη και μετά τις αποκαλύψεις για:
…το κράτος να θεωρεί πως δεν μπορεί να το δει κανείς;
Ίσως δεν θέλουμε να ξέρουμε.
Ίσως πρέπει να το μάθουμε.
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
