Διπλωματία… εξπρές από Τραμπ: Γάζα, Ουκρανία και μετά… Κίνα;

Σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα, η διπλωματία δεν μετριέται μόνο σε συμφωνίες, αλλά κυρίως σε «μομέντουμ»… στιγμές που αν αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να ανασχηματίσουν ολόκληρα γεωπολιτικά τοπία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μία εβδομάδα πυκνών διεθνών κινήσεων, έδειξε πως αναγνωρίζει το μομέντουμ που του προσφέρει η εκεχειρία στη Γάζα. Και τώρα, προσπαθεί να μετατρέψει αυτή τη «δυναμική αξιοπιστίας» σε εργαλείο επίλυσης του πλέον εκρηκτικού και επίμονου μετώπου της εποχής: της Ουκρανίας.

Η πρόσφατη συμφωνία Χαμάς–Ισραήλ αποτέλεσε για τον Τραμπ όχι μόνο μία ανθρωπιστική επιτυχία, αλλά ένα ισχυρό επιχείρημα ότι «η διπλωματία του Τραμπ λειτουργεί». Η απελευθέρωση 20 ομήρων, σε συνδυασμό με την εμπλοκή του Λευκού Οίκου και τις διαμεσολαβήσεις Κούσνερ–Γουίτκοφ, του δίνουν το ηθικό και πολιτικό πλεονέκτημα να παρουσιαστεί ως ειρηνοποιός και στη ρωσοουκρανική σύγκρουση.

Η συμφωνία λειτουργεί και ως «πιλότος». Αν ο Τραμπ κατάφερε να πετύχει πρόοδο σε μία από τις πιο τοξικές ζώνες σύγκρουσης του πλανήτη, γιατί όχι και στο ουκρανικό, με το Κρεμλίνο να ψάχνει επίσης διέξοδο και το Κίεβο να βρίσκεται σε στρατηγική φθορά;

Η στόχευση

Η στρατηγική του Αμερικανού προέδρου δεν είναι απλώς ειρηνευτική. Είναι καθαρά πολιτικο-στρατηγική. Τι εννοούμε; Πέρα από το γεγονός ότι ο ίδιος θέλει να εμφανιστεί ως ο πρόεδρος που «φέρνει την ειρήνη» – έστω και με κόστος – και παράλληλα απομακρύνει τις ΗΠΑ από ατέρμονες συγκρούσεις, στοχεύει σε κλείσιμο του ουκρανικού μετώπου, ώστε να ανακατευθύνει πλήρως την προεδρική του προσοχή στην Κίνα, πριν η παγκόσμια ατζέντα ξεφύγει από τον έλεγχό του.

Η «γραμμή» του Τραμπ για την Ουκρανία έχει ήδη σκιαγραφηθεί: κατάπαυση πυρός επί των υφιστάμενων εδαφικών γραμμών. Ένας συμβιβασμός που σημαίνει – όπως τόνισε σαφώς και ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος – αποδοχή των ρωσικών εδαφικών κερδών, τουλάχιστον σε προσωρινή βάση. Το Κίεβο δεν ενθουσιάζεται, ούτε η Ευρώπη, όμως ο Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να πιέσει και το ερώτημα είναι, ποιος θα φέρει αντίρρηση στα «θέλω» του Τραμπ; Ο Ζελένσκι ή μήπως οι Ευρωπαίοι;

Η «μάχη» της Βουδαπέστης

Η εξαγγελθείσα συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στη Βουδαπέστη, δεν είναι απλώς επόμενο βήμα, είναι κορύφωση μιας τακτικής που θέλει να δείξει άμεση εμπλοκή του Αμερικανού προέδρου στο υψηλότερο επίπεδο.

Εκεί θα φανουν οι προθέσεις Ρωσίας και Δύσης για το μέλλον της ανατολικής Ευρώπης. Οι μέχρι τώρα κινήσεις του Αμερικανού προέδρου πάντως, δείχνουν μια προσπάθεια εξισορρόπησης καθώς, από τη μία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για πιο σκληρά μέτρα κατά της Ρωσίας (π.χ. νέες κυρώσεις, ενίσχυση Ουκρανίας), αλλά υπαινίσσεται και… υπαναχωρήσεις. Η αποστολή Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, στην οποία ελήφθη de facto απόφαση για μη αποστολή πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, είναι ενδεικτική: ο Τραμπ δεν θέλει κλιμάκωση. Θέλει τερματισμό. Γρήγορα.

Το Κίεβο στο σταυροδρόμι

Η ουκρανική ηγεσία βρίσκεται πλέον σε δύσκολη θέση. Από τη μία, οι απώλειες αυξάνονται και η στρατιωτική υποστήριξη της Δύσης φθίνει. Από την άλλη, η αποδοχή ενός «παγώματος» της σύγκρουσης με ρωσικά στρατεύματα να ελέγχουν εδάφη θεωρείται εσωτερικά απαράδεκτη.

Ο Ζελένσκι ελπίζει να αποφύγει ένα ειρηνευτικό σχέδιο που θα μοιάζει με «ήττα με υπογραφή Τραμπ». Όμως η απομόνωσή του αυξάνεται, καθώς ακόμα και παραδοσιακοί σύμμαχοι εμφανίζονται κουρασμένοι. Το γεγονός ότι συμφώνησε να μη γίνει δημόσια συζήτηση για τους Tomahawk, δείχνει ότι το Κίεβο δεν έχει άλλη επιλογή από το να περιμένει την έκβαση της συνάντησης Τραμπ–Πούτιν.

Ο χρόνος πιέζει

Πίσω από όλες αυτές τις κινήσεις κρύβεται ο μεγαλύτερος στρατηγικός υπολογισμός των ΗΠΑ: η Κίνα. Ο Τραμπ επιθυμεί ένα «καθαρό» γεωπολιτικό τοπίο πριν βρεθεί απέναντι από τον Σι Τζινπίνγκ. Το ανοιχτό ουκρανικό, το ρευστό σκηνικό στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα στην Ευρώπη δυσκολεύουν τις κινήσεις του απέναντι στο Πεκίνο.

Έτσι, το ουκρανικό δεν είναι απλώς πεδίο ειρήνευσης—είναι προϋπόθεση για τη μετάβαση στο «μεγάλο παιχνίδι» του 21ου αιώνα.