Μέσα στο φθινόπωρο, όλα τα βλέμματα στρέφονται ξανά στη Μέση Ανατολή. Ο απόηχος από τις τελευταίες επιθέσεις δεν έχει σβήσει, και ήδη οι φήμες για νέο ισραηλινό χτύπημα κατά του Ιράν δυναμώνουν. Οι ερωτήσεις πληθαίνουν: είναι το Ισραήλ αποφασισμένο να συνεχίσει; Και τι σημαίνει αυτό για τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και τελικά για την ίδια τη σταθερότητα του κόσμου;

Η ιστορία μοιάζει γνώριμη, αλλά αυτή τη φορά οι ισορροπίες είναι πιο εύθραυστες από ποτέ.

Οι στόχοι του Ισραήλ: Μια στρατηγική σε τρεις πράξεις

Σύμφωνα με την ανάλυση του Τρίτα Πάρσι, ειδικού σε θέματα Μέσης Ανατολής, το Ισραήλ κινείται με τρεις βασικούς στόχους απέναντι στο Ιράν.

1. Να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πόλεμο. Για πάνω από δύο δεκαετίες, το Τελ Αβίβ πιέζει την Ουάσινγκτον να αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον της Τεχεράνης. Τον Ιούνιο, φάνηκε ότι πέτυχαν μερικώς: ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε ένα χτύπημα, όμως απέφυγε τη γενικευμένη σύγκρουση.
2. Να αποκεφαλίσει το ιρανικό καθεστώς. Στο στόχαστρο βρέθηκαν στρατιωτικά στελέχη, επιστήμονες και οι οικογένειές τους. Όμως, μέσα σε λίγες ώρες, το Ιράν αντικατέστησε τις απώλειες και πέρασε στην αντεπίθεση.
3. Να μετατρέψει το Ιράν σε «νέο Λίβανο ή Συρία». Δηλαδή σε ένα κράτος αποδυναμωμένο, όπου το Ισραήλ θα μπορεί να επιτίθεται όποτε θέλει, χωρίς κόστος και χωρίς αμερικανική στήριξη.

Μέχρι στιγμής, καμία από αυτές τις φιλοδοξίες δεν έχει επιτευχθεί πλήρως.

Η απροσδόκητη αντοχή του Ιράν

Το Ιράν απέδειξε ότι διαθέτει μια δύναμη που πολλοί υποτίμησαν: το πυραυλικό του οπλοστάσιο. Μέσα σε δώδεκα ημέρες, ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι άρχισαν να διαπερνούν τα ισραηλινά συστήματα αεράμυνας – Iron Dome, David’s Sling, Patriot και Arrow.

Η έκπληξη ήταν διπλή:

• Ακόμα και τα πιο εξελιγμένα αμερικανικά συστήματα, όπως το THAAD, αποδείχθηκαν ανεπαρκή.
• Οι ΗΠΑ κατανάλωσαν το 25% των αποθεμάτων τους σε μόλις δύο εβδομάδες, με τον χρόνο αναπλήρωσης να φτάνει τα πέντε χρόνια.

Η εικόνα του «απόρθητου Ισραήλ» κλονίστηκε. Και η Τεχεράνη έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: μπορεί να προκαλέσει κόστος.

Η Ουάσινγκτον στο αδιέξοδο

Το ερώτημα πλανάται: τι κερδίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες από αυτή τη σύγκρουση;

Η απάντηση που δίνει ο Πάρσι είναι ωμή: τίποτα.

• Αντί να ενισχύεται η αμερικανική ισχύς, καταναλώνεται σε έναν πόλεμο που δεν αγγίζει άμεσα τα αμερικανικά συμφέροντα.
• Οι ίδιες οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν ότι η στρατηγική σημασία της Μέσης Ανατολής έχει μειωθεί δραματικά.

Ωστόσο, η πίεση του Ισραήλ –και των συμμάχων του στην Ουάσινγκτον– κρατά την Αμερική δεμένη σε μια πορεία που μοιάζει να εξυπηρετεί περισσότερο το Τελ Αβίβ παρά την Ουάσινγκτον.

Η Ευρώπη: Από τη διαμεσολάβηση στην κλιμάκωση

Τη δεκαετία του 2000, οι Ευρωπαίοι προσπαθούσαν να αποτρέψουν μια πολεμική ανάφλεξη. Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική.

Η στήριξη του Ιράν στη Ρωσία στον πόλεμο της Ουκρανίας μετέτρεψε την Τεχεράνη από «πρόκληση» σε απειλή. Οι «snapback sanctions» και η αυξανόμενη πίεση για αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους δημιουργούν ένα εκρηκτικό διπλωματικό σκηνικό, που το Ισραήλ μπορεί να αξιοποιήσει ως πρόσχημα για νέα επίθεση.

Η κινεζική μέθοδος: Μάθημα ή απειλή;

Η Κίνα, αντίθετα με τις ΗΠΑ, έχει επιλέξει διαφορετικό δρόμο:

• Διατηρεί καλές σχέσεις με όλους.
• Μένει έξω από τις συγκρούσεις.
• Επωφελείται οικονομικά και πολιτικά.

Για τον Πάρσι, αυτή είναι η στρατηγική που θα έπρεπε να ακολουθήσουν και οι ΗΠΑ: να προασπίζουν τα συμφέροντά τους χωρίς να βυθίζονται σε ξένους πολέμους.

Προς πού βαδίζει η Μέση Ανατολή;

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η στρατηγική του Ισραήλ δεν αφήνει περιθώριο για παύση.

• Η Τεχεράνη συνεχίζει να ενισχύει τις δυνατότητές της.
• Ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του Ιράν, όχι υπέρ του Ισραήλ.
• Η «παράθυρο ευκαιρίας» για νέα επίθεση εκτιμάται ότι κλείνει μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.

Αν το Ισραήλ πράγματι προχωρήσει, ο κίνδυνος μιας ευρύτερης ανάφλεξης είναι ορατός. Μιας σύγκρουσης που μπορεί να τραβήξει τις ΗΠΑ, να δοκιμάσει την Ευρώπη και να αναγκάσει Ρωσία και Κίνα να επαναπροσδιορίσουν τη στάση τους.

 

Το Ισραήλ φαίνεται αποφασισμένο να συνεχίσει έναν αγώνα φθοράς με το Ιράν, με στόχο να το αποδυναμώσει και να το θέσει υπό μόνιμη απειλή. Όμως η πραγματικότητα δείχνει πως:

• Το Ιράν δεν είναι εύκολος στόχος.
• Οι ΗΠΑ δεν έχουν στρατηγικό όφελος.
• Η Ευρώπη παρασύρεται σε μια πορεία κλιμάκωσης.
• Και η Κίνα κερδίζει έδαφος, απλώς παραμένοντας θεατής.

Σε μια περιοχή που έχει ήδη φλέβες πολέμου και μνήμη αιμάτων, κάθε νέο χτύπημα μπορεί να είναι το σπίρτο που θα ανάψει μια πυρκαγιά χωρίς έλεγχο.