Το τελευταίο καλοκαίρι ειρήνης στην Ευρώπη; Η ρωσική απειλή, τα σενάρια πολέμου και το σκοτεινό μέλλον της γηραιάς ηπείρου

Το καλοκαίρι του 2025 μπορεί να καταγραφεί στην ιστορία ως το τελευταίο ήρεμο καλοκαίρι της Ευρώπης. Ενώ οι παραλίες της Κυανής Ακτής, τα νησιά της Ελλάδας και οι καφετέριες της Ρώμης και του Παρισιού σφύζουν από τουρίστες, μια διαφορετική πραγματικότητα πλανάται στον αέρα: η απειλή ενός ρωσικού πολέμου κατά της Ευρώπης. Το σενάριο αυτό, που μέχρι πρόσφατα θα φάνταζε ακραίο, αποκτά υπόσταση μέσα από τις δηλώσεις στρατιωτικών ηγετών, αναλυτών και υπηρεσιών πληροφοριών. Στο παρόν άρθρο, εξετάζουμε με λεπτομέρεια όλα τα στοιχεία που συγκλίνουν προς μία δυσοίωνη πρόβλεψη: η Ρωσία ενδέχεται να επιτεθεί στην Ευρώπη, ενδεχομένως από το φθινόπωρο του 2025.

1. Η Προειδοποίηση του Καθηγητή Sönke Neitzel

Ο Γερμανός στρατιωτικός ιστορικός καθηγητής Sönke Neitzel, ειδικός στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου με πρωτοφανή ένταση: η Ρωσία ίσως επιτεθεί στην Ευρώπη το φθινόπωρο του 2025, με πρώτη στόχο τη Λιθουανία. Βασικό επιχείρημά του: η αποδυνάμωση της αποτρεπτικής ισχύος του NATO και η πιθανή άρνηση των ΗΠΑ, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, να ενεργοποιήσουν το Άρθρο 5 της Συμμαχίας.

Σύμφωνα με τον Neitzel, οι ρωσικές στρατιωτικές ασκήσεις «Zapad 2025» στη Λευκορωσία ενδέχεται να μετατραπούν σε προσχηματική κάλυψη για αιφνίδια επίθεση. Παρόμοιο σκηνικό προηγήθηκε και της εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

2. Zapad 2025: Η Επανάληψη της Ιστορίας;

Οι στρατιωτικές ασκήσεις Zapad («Δύση») έχουν μακρά ιστορία στη συνεργασία Μόσχας-Μινσκ. Η φετινή άσκηση είναι προγραμματισμένη για τον Σεπτέμβριο του 2025 και αναμένεται να συμμετάσχουν πάνω από 13.000 στρατιώτες. Το 2022, παρόμοια άσκηση «Allied Resolve» προηγήθηκε της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Η Ουκρανία και οι χώρες της Βαλτικής ανησυχούν έντονα ότι οι ασκήσεις αυτές ενδέχεται να εξελιχθούν σε πραγματικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε από το βήμα της Συνόδου Three Seas ότι «κάτι ετοιμάζεται στο έδαφος της Λευκορωσίας» υπό το πρόσχημα των ασκήσεων. Παρόμοια ήταν και η δήλωση του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, Oleksandr Syrskyi, ότι «οι ασκήσεις προσφέρουν την τέλεια κάλυψη για συγκέντρωση και μετακίνηση επιθετικών δυνάμεων».

3. Η Ανάλυση των Μυστικών Υπηρεσιών: Από την Προειδοποίηση στη Στρατηγική Επαγρύπνηση

Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Γραφείο Πληροφοριών (BND), η Λιθουανική VSD, η Δανική DDIS και άλλες υπηρεσίες πληροφοριών συγκλίνουν στο ότι η Ρωσία προετοιμάζεται για πόλεμο με το NATO. Οι προβλέψεις για ικανότητα διεξαγωγής πλήρους πολέμου κυμαίνονται από το 2026 έως το 2030.

Ωστόσο, η DDIS προειδοποιεί για μια ενδιάμεση φάση: ενδεχομένως η Ρωσία να επιχειρήσει περιορισμένης κλίμακας επίθεση για να δοκιμάσει τη συνοχή του NATO, ειδικά αν οι ΗΠΑ εμφανιστούν αδιάφορες ή διχασμένες.

4. Ο Ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ και η Αμφιβολία για το Άρθρο 5

Η πιθανή επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στην Ευρώπη. Ο Neitzel θεωρεί ότι μία μελλοντική απόφαση των ΗΠΑ να αποχωρήσουν από τις δεσμεύσεις του NATO θα αποδυναμώσει την αποτροπή και θα ενθαρρύνει τον Πούτιν.

Δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων περί «νέων προτεραιοτήτων» ή «επανεξέτασης της συμμετοχής στο NATO» έχουν προκαλέσει αναβρασμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και οδηγούν σε ραγδαία αύξηση αμυντικών δαπανών.

5. Υποθαλάσσια Καλώδια, Δολιοφθορές και Υβριδικός Πόλεμος

Η Ρωσία εντείνει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς στην Ευρώπη. Από το 2022 έως το 2024, οι επιθέσεις τριπλασιάστηκαν. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δραστηριότητα ρωσικών και κινεζικών πλοίων κοντά σε υποθαλάσσια καλώδια, κρίσιμης σημασίας για την παγκόσμια επικοινωνία.

Το ρωσικό πλοίο Vasily Shukshin παρέμεινε για εβδομάδες επάνω από τέτοια καλώδια στον Ειρηνικό, ενώ παρόμοια συμβάντα καταγράφηκαν στη Βαλτική, τη Νορβηγία και την Ταϊβάν.

6. Οικονομικά Δεδομένα και Αμυντικές Δαπάνες: Ποιος Προετοιμάζεται για Τι;

Η Ρωσία αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες της στα 137 δισ. δολάρια για το 2025 (6% του ΑΕΠ) ενώ ο στρατός της επεκτείνεται στα 1,5 εκατομμύρια στρατιώτες. Αν ληφθεί υπόψη η ισοτιμία αγοραστικής δύναμης, η Ρωσία προσεγγίζει τις συνολικές ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες (461 δισ. δολάρια).

Ταυτόχρονα, συγκρατεί νέο εξοπλισμό για πιθανή χρήση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, προσανατολίζοντας τις ενισχύσεις στη Βαλτική και τη Νορβηγία.

7. Ο Αντίλογος: Μπορεί Πραγματικά η Ρωσία να Επιτεθεί στο NATO;

Το Ινστιτούτο Quincy υποστηρίζει πως η αντίληψη ότι η Ρωσία θέλει να επεκταθεί πέραν της Ουκρανίας είναι «επικίνδυνα εσφαλμένη». Το στρατηγικό κόστος μιας επίθεσης κατά του NATO είναι τεράστιο, δεδομένων των υπερτερουσών δυνάμεων της Συμμαχίας:

• Το NATO έχει τριπλάσιο αριθμό αεροσκαφών,

• Τετραπλάσιο αριθμό πλοίων,

• Συνολική δύναμη 3,5 εκατ. στρατιωτών,

• Πληθυσμό 1 δισ. και ΑΕΠ 20 φορές μεγαλύτερο της Ρωσίας.

Συμπερασματικά, όπως δήλωσε ο Αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων Ηνωμένου Βασιλείου, ναύαρχος Sir Anthony Radakin: «Οποιαδήποτε επίθεση της Ρωσίας στο NATO θα προκαλέσει συντριπτική απάντηση. Και η Ρωσία θα χάσει. Γρήγορα.»

Συμπέρασμα: Ειρήνη ή Ύστατη Ώρα για Προετοιμασία;

Το καλοκαίρι του 2025 δεν είναι απλώς μία εποχική ανάπαυλα. Είναι πιθανώς η τελευταία περίοδος ανεμελιάς πριν από μία νέα εποχή γεωπολιτικής αναταραχής στην Ευρώπη. Οι προειδοποιήσεις δεν προέρχονται από περιθωριακές φωνές, αλλά από κορυφαίους ηγέτες, αναλυτές και οργανισμούς πληροφοριών.

Η απειλή πολέμου δεν είναι βέβαιη – αλλά είναι υπαρκτή. Και η διαφορά ανάμεσα στο να είναι ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας ή μια ζοφερή πραγματικότητα, θα κριθεί από τη θέληση των ευρωπαϊκών κρατών να προετοιμαστούν, να επενδύσουν στην άμυνά τους και να διατηρήσουν την ενότητα της Συμμαχίας.

Ίσως, φέτος, αξίζει να απολαύσουμε λίγο περισσότερο τον καφέ στο Παρίσι, το ηλιοβασίλεμα στη Σαντορίνη ή μια βραδινή έξοδο στη Βαρκελώνη – γιατί κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα έχουμε την ίδια πολυτέλεια και το επόμενο καλοκαίρι.