Πώς η Μονάδα 29155 του GRU κρύβεται πίσω από το σύνδρομο της Αβάνας

Ήταν ένα φαινομενικά τυχαίο ιατρικό φαινόμενο που ξεκίνησε ως περιθωριακό θέμα και εξελίχθηκε σε μία από τις πλέον ανησυχητικές και σκοτεινές υποθέσεις στον κόσμο των διεθνών υπηρεσιών πληροφοριών. Το περιβόητο πλέον «Σύνδρομο της Αβάνας» (Havana Syndrome), που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στους διαδρόμους της αμερικανικής πρεσβείας στην Κούβα το 2016, έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο ζήτημα ασφάλειας, προκαλώντας όχι μόνο σοβαρά ερωτήματα για τη φύση των επιθέσεων, αλλά και για τον πραγματικό ρόλο των μυστικών υπηρεσιών στη νέα εποχή του «υβριδικού πολέμου».

Πρόκειται για ένα σύνδρομο με περίεργα νευρολογικά και σωματικά συμπτώματα — πονοκεφάλους, απώλεια ισορροπίας, εμβοές, ακόμη και φυσικές βλάβες στο εσωτερικό αυτί — που μέχρι σήμερα δεν έχει επιστημονικά αποσαφηνιστεί πλήρως. Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο για σχεδόν μία δεκαετία είναι ποιος βρίσκεται πίσω από αυτές τις επιθέσεις και με ποια μέσα προκαλούνται.

Μια πολύμηνη έρευνα του δημοσιογραφικού οργανισμού The Insider, σε συνεργασία με το αμερικανικό τηλεοπτικό πρόγραμμα 60 Minutes και το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel, ήρθε να ρίξει φως σε αυτό το σκοτεινό μυστήριο, φέρνοντας στο προσκήνιο νέα αποκαλυπτικά στοιχεία που συνδέουν άμεσα τις επιθέσεις με τη διαβόητη Μονάδα 29155 του ρωσικού στρατιωτικού πληροφοριακού οργανισμού GRU.

Η συγκεκριμένη μονάδα, γνωστή για την ανάμειξή της σε δολοφονίες, σαμποτάζ και επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης ανά την Ευρώπη, φαίνεται πλέον να σχετίζεται με σειρά περιστατικών του Σύνδρομου της Αβάνας μέσω:

• αποκαλυπτικών εγγράφων που καταδεικνύουν την ενασχόληση της μονάδας με έρευνες σε «ακουστικά όπλα»·

• διασταύρωσης μετακινήσεων πρακτόρων σε περιοχές όπου σημειώθηκαν επιθέσεις·

• και ενός ιατρικού μοτίβου που συνδέει τα θύματα με μία σπάνια πάθηση που έχει ερευνηθεί σχεδόν αποκλειστικά σε ρωσικό στρατιωτικό ιατρικό πλαίσιο.

Το παρακάτω άρθρο παρουσιάζει με λεπτομέρεια την πορεία αυτής της έρευνας, τα αποδεικτικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και τις γεωπολιτικές επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η αποκάλυψη της ρωσικής εμπλοκής σε αυτό που πολλοί θεωρούσαν ως ένα «ανεξήγητο» φαινόμενο.

Για πρώτη φορά, η υπόθεση του Havana Syndrome αποκτά στέρεα επιχειρήματα που απομακρύνουν την αμφιβολία περί «μαζικής υστερίας» ή «ψυχογενούς φαινομένου», φέρνοντας στο επίκεντρο τον κίνδυνο χρήσης μη συμβατικών όπλων σε έναν πόλεμο σκιών που εξελίσσεται αθόρυβα γύρω μας.

Η Μονάδα 29155 του GRU — Ένα φάσμα σκιών

Η Μονάδα 29155 του Γενικού Επιτελείου Πληροφοριών του Ρωσικού Στρατού (GRU) υπήρξε επί σειρά ετών ένα σχεδόν άγνωστο κεφάλαιο στον παγκόσμιο χάρτη των υπηρεσιών πληροφοριών. Μόλις τα τελευταία χρόνια, μέσα από διεθνείς ερευνητικές αποκαλύψεις, η συγκεκριμένη μονάδα αναδείχθηκε ως ένας από τους πλέον ενεργούς και επικίνδυνους βραχίονες του ρωσικού υβριδικού πολέμου.

Η ταυτότητά της άρχισε να διαφαίνεται μετά από σειρά επιχειρήσεων που συντάραξαν τις δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας. Το 2018, το όνομα της 29155 ήρθε για πρώτη φορά στο φως όταν ερευνητές του Bellingcat, του The Insider και άλλων διεθνών μέσων κατέδειξαν την άμεση εμπλοκή της μονάδας στη δηλητηρίαση του Σεργκέι και της Γιούλια Σκριπάλ με τον νευροτοξικό παράγοντα Novichok στο Σάλσμπερι του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ακολούθησαν περαιτέρω αποκαλύψεις: μέλη της μονάδας ενεπλάκησαν στην απόπειρα δολοφονίας Βούλγαρου εμπόρου όπλων στη Σόφια, στον σχεδιασμό πραξικοπήματος στο Μαυροβούνιο και σε σειρά σαμποτάζ αποθηκών πυρομαχικών στην Τσεχία και τη Βουλγαρία. Όπως αποδείχθηκε, η Μονάδα 29155 είχε εξειδίκευση σε φυσικές επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης, με μέσα που κυμαίνονταν από:

• δολοφονίες με χρήση τοξικών ουσιών,

• βομβιστικές επιθέσεις,

• δολιοφθορές κρίσιμων υποδομών,

• ψυχολογικές και παραπλανητικές επιχειρήσεις.

Η Μονάδα 29155 δεν αποτελεί τμήμα παραδοσιακής «συλλογής πληροφοριών» (intelligence collection). Αντιθέτως, έχει ως κύρια αποστολή:

• Επιχειρήσεις δολιοφθοράς και καταστροφής (sabotage)

• Επιχειρήσεις εξόντωσης στόχων (assassinations)

• Ανατροπή κυβερνήσεων μέσω πραξικοπημάτων ή επιχειρήσεων αποσταθεροποίησης

• Δημιουργία «ατυχημάτων» που να μπορούν να αποδοθούν σε τυχαία γεγονότα ή αδιευκρίνιστες αιτίες

Ο ίδιος ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει πολλάκις αναφερθεί στην ανάγκη για ανάπτυξη «νέων μη συμβατικών οπλικών συστημάτων», όπως κατευθυνόμενη ενέργεια (directed energy weapons) και ακουστικά όπλα — κατηγορία στην οποία ανήκουν οι συσκευές που πιθανολογείται ότι χρησιμοποιούνται για την πρόκληση του Havana Syndrome.

Τα μέλη της Μονάδας 29155 κινούνται υπό βαθύ διπλωματικό ή παραστρατιωτικό κάλυμμα σε πολλές ευρωπαϊκές και διεθνείς πρωτεύουσες, με ευρεία χρήση ψευδών ταυτοτήτων, και διατηρούν ενεργή παρουσία σε σημεία γεωπολιτικού ενδιαφέροντος για τη Ρωσία.

Αξιοσημείωτο είναι ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας του The Insider, τα επιχειρησιακά κλιμάκια της Μονάδας συνοδεύονται από γιατρούς, γεγονός που δεν συμβαδίζει με την τυπική λειτουργία ενός κατασκοπευτικού πυρήνα, αλλά μάλλον συνάδει με επιχειρήσεις όπου η χρήση επικίνδυνων ή άγνωστων τεχνολογιών ενδέχεται να δημιουργήσει κινδύνους για τους ίδιους τους δράστες.

Έως σήμερα, η Μονάδα 29155 θεωρείται ένα από τα πιο επιθετικά εργαλεία του σύγχρονου ρωσικού στρατιωτικού-πληροφοριακού δόγματος, με δράση που ξεπερνά κατά πολύ τα παραδοσιακά όρια των «σιωπηλών υπηρεσιών», μετατρέποντας τα μυστικά παιχνίδια πληροφοριών σε ανοιχτές επιχειρήσεις ψυχολογικού και φυσικού πολέμου.