Black Cube: Ιδιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών

Στην φωτογραφία είναι η είσοδος των γραφείων της Black Cube στο Τελ Αβίβ (Φεβρουάριος 2019). Η Black Cube (BC Strategy Ltd) είναι μια ιδιωτική εταιρεία παροχής υπηρεσιών πληροφοριών και κατασκοπείας με έδρα το Τελ Αβίβ, το Λονδίνο και τη Μαδρίτη. Ιδρύθηκε το 2010 από τον Dan Zorella και τον Avi Yanus, πρώην στελέχη των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, με στόχο να προσφέρει εξειδικευμένες λύσεις πληροφοριακής υποστήριξης σε πολύπλοκες επιχειρηματικές και νομικές υποθέσεις. Η Black Cube συχνά χαρακτηρίζεται ως «ιδιωτική Μοσάντ», καθώς στρατολογεί βετεράνους των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών και εφαρμόζει μεθόδους επιχειρησιακής κατασκοπείας στον ιδιωτικό τομέα. Από την ίδρυσή της, η εταιρεία έχει αναπτυχθεί σε πολυεθνικό επίπεδο, απασχολώντας εκατοντάδες υπαλλήλους (συμπεριλαμβανομένων δεκάδων επιτόπιων πρακτόρων) με παρουσία και επιχειρήσεις σε περισσότερες από 60 χώρες.

Ίδρυση και Ιστορικό

Η Black Cube ιδρύθηκε από τον Dan Zorella και τον Dr. Avi Yanus, οι οποίοι γνωρίστηκαν ως φοιτητές οικονομικών στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Technion της Χάιφα. Ο Zorella υπηρέτησε σε επίλεκτη μονάδα στρατιωτικών πληροφοριών των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF), ενώ ο Yanus διετέλεσε αξιωματικός στρατηγικού σχεδιασμού στον IDF και αργότερα απέκτησε διδακτορικό στην οργανωσιακή συμπεριφορά. Οι δύο ιδρυτές, αξιοποιώντας την εμπειρία τους στην ισραηλινή κοινότητα πληροφοριών, ίδρυσαν την Black Cube το 2010 με σκοπό να παρέχουν υπηρεσίες υψηλής στάθμης σε επιχειρηματικές και νομικές υποθέσεις διεθνούς εμβέλειας. Η εταιρεία έγινε σύντομα γνωστή ως μια «ελίτ» ομάδα πρώην πρακτόρων, που εξειδικεύεται σε εξατομικευμένες λύσεις συλλογής πληροφοριών για σύνθετες υποθέσεις, όπως η υποστήριξη σε δικαστικές διαμάχες και η διερεύνηση οικονομικών εγκλημάτων. Ήδη από το 2011, η Black Cube άρχισε να συνεισφέρει αποδεικτικό υλικό σε πολύκροτες δικαστικές υποθέσεις σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Ιταλία, το Ισραήλ, το Μεξικό, ο Παναμάς, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ. Μέχρι το 2018, φέρεται να είχε δραστηριοποιηθεί επιχειρησιακά σε πάνω από 60 χώρες παγκοσμίως.

Υπηρεσίες και Δραστηριότητες

Η Black Cube προσφέρει ένα εύρος υπηρεσιών πληροφοριών και συμβουλευτικής, εστιάζοντας κυρίως στην υποστήριξη πολύπλοκων νομικών διαφορών και επιχειρηματικών διαφωνιών. Μεταξύ των υπηρεσιών της περιλαμβάνονται:

• Συλλογή Πληροφοριών και Αποδεικτικών Στοιχείων: Διεξαγωγή έρευνας και μυστικών επιχειρήσεων για τη συλλογή πληροφοριών και τεκμηρίων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε δικαστικές διαδικασίες ή διαπραγματεύσεις. Η εταιρεία ειδικεύεται στο λεγόμενο litigation support, δηλαδή στην συγκέντρωση στοιχείων υπέρ των πελατών της σε διαφορές πολλαπλών δικαιοδοσιών.

• Επιχειρησιακή Υποστήριξη και Παρακολούθηση: Χρησιμοποιεί έμπειρους χειριστές (πολλοί εκ των οποίων είναι πρώην πράκτορες μυστικών υπηρεσιών) για μυστικές αποστολές, παρακολουθήσεις στόχων, επιτόπιες επιχειρήσεις και δημιουργία ψευδών ταυτοτήτων ή σεναρίων με στόχο την απόσπαση πληροφοριών. (Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δημιουργία μιας ολόκληρης πλασματικής οινοποιίας με προϊόντα και κριτικές, ως κάλυψη σε επιχείρηση της εταιρείας.)

• Στρατηγική Συμβουλευτική και Διαχείριση Κρίσεων: Παροχή συμβουλών στρατηγικής επικοινωνίας και διαχείρισης κρίσεων, συμπεριλαμβανομένης της διαμόρφωσης δημοσίων σχέσεων υπέρ των πελατών, ιδίως σε περιπτώσεις που εκτυλίσσονται παράλληλα στα δικαστήρια και στα μέσα ενημέρωσης.

• Έρευνες Οικονομικού Εγκλήματος και Διαφθοράς: Διερεύνηση περιστατικών διαφθοράς, απάτης, δωροδοκίας, νομιμοποίησης εσόδων (money laundering) και γενικά υποθέσεων white-collar crime για λογαριασμό εταιρειών ή ιδιωτών. Η Black Cube έχει ισχυριστεί ότι οι έρευνές της έχουν αποκαλύψει μεγάλης κλίμακας διαφθορά στην Ιταλία, τον Παναμά και το Μεξικό, βοηθώντας τις αρχές ή τους πελάτες της να αναδείξουν υποθέσεις διαφθοράς δικαστικών λειτουργών και κρατικών αξιωματούχων.

Οι πελάτες της Black Cube περιλαμβάνουν κυρίως πολύ εύπορα άτομα, ολιγάρχες και μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες. Σε πολλές περιπτώσεις, η εταιρεία λειτουργεί για να ενισχύσει τη νομική θέση των πελατών της, συλλέγοντας πληροφορίες που μπορούν να οδηγήσουν σε ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων ή σε ευνοϊκές αποφάσεις δικαστηρίων. Σύμφωνα με αναφορές, η Black Cube ισχυρίζεται ότι έχει συμβάλει στην ανεύρεση και ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου $5,3 δισεκατομμυρίων, καθώς και στην επίτευξη δικαστικών αποφάσεων ή εξωδικαστικών διευθετήσεων αξίας έως $14,7 δισεκατομμυρίων υπέρ των πελατών της. Παρόλο που οι ισχυρισμοί αυτοί είναι δύσκολο να επαληθευθούν ανεξάρτητα, υπογραμμίζουν το προφίλ της εταιρείας ως «στρατηγικού παίκτη» σε υποθέσεις υψηλού διακυβεύματος. Επιπλέον, η Black Cube δεν διστάζει να αξιοποιήσει το δίκτυο των πρώην πρακτόρων της διεθνώς – οι υπάλληλοί της φέρεται να μιλούν συνδυαστικά πάνω από 30 γλώσσες – και να προσλαμβάνει συνεργάτες εκτός Ισραήλ, ώστε να διευκολύνονται οι επιχειρήσεις εξαπάτησης με πειστικές ψευδείς ταυτότητες στο εξωτερικό.

Γνωστές Υποθέσεις και Σκάνδαλα

Η δράση της Black Cube έχει προκαλέσει διεθνώς αντιδράσεις και έχει συνδεθεί με αρκετά σκάνδαλα, καθώς οι μέθοδοί της συχνά εγείρουν ηθικά και νομικά ζητήματα. Ακολουθούν μερικές από τις πιο γνωστές υποθέσεις όπου το όνομα της Black Cube ενεπλάκη δημοσίως:

• Υπόθεση Harvey Weinstein (2016-2017): Ένα από τα πιο διαβόητα σκάνδαλα αφορά τη συνεργασία της Black Cube με τον παραγωγό του Hollywood Harvey Weinstein. Ο Weinstein, εν μέσω κατηγοριών για σεξουαλικές επιθέσεις, προσέλαβε την Black Cube για να κατασκοπεύσει και να δυσφημίσει τις γυναίκες που τον κατηγορούσαν, καθώς και τους δημοσιογράφους που ερευνούσαν τις καταγγελίες. Πράκτορες της εταιρείας, παρουσιάζοντας ψευδείς ταυτότητες, προσέγγισαν ηθοποιούς όπως η Rose McGowan προσποιούμενοι τις φεμινίστριες ακτιβίστριες, και απέσπασαν πληροφορίες σε τουλάχιστον τέσσερις μυστικές συναντήσεις, τις οποίες κατέγραφαν κρυφά. Άλλοι συνεργάτες, με διαφορετικές κάλυψεις, προσπάθησαν να μάθουν ποια θύματα μιλούσαν στον Τύπο και να σταματήσουν τη δημοσίευση των αποκαλύψεων στα μέσα ενημέρωσης. Μετά την αποκάλυψη του ρόλου της Black Cube στον εκφοβισμό των θυμάτων του Weinstein, η εταιρεία δέχθηκε σφοδρή κριτική και αργότερα εξέδωσε συγνώμη, δηλώνοντας ότι δεν θα αναλάμβανε ξανά παρόμοιες υποθέσεις και ότι θα δώριζε τα έσοδα από το συμβόλαιο αυτό σε οργανώσεις στήριξης γυναικών.

• Υπόθεση Δικαστή στον Καναδά (2017): Σε μια υπόθεση επιχειρηματικής διαμάχης στον Καναδά, αποκαλύφθηκε ότι η Black Cube ενεπλάκη σε επιχείρηση παγίδευσης ενός ανώτερου δικαστή του Οντάριο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, ιδιωτικοί ερευνητές της εταιρείας (κατ’ εντολή μιας πλευράς σε οικονομική διαφωνία) προσέγγισαν έναν εν αποστρατεία δικαστή με ψευδή ταυτότητα και προσπάθησαν να τον παρασύρουν να κάνει αντισημιτικά σχόλια σε καταγεγραμμένες συναντήσεις. Ο στόχος ήταν να υπονομευθεί η αξιοπιστία του δικαστή και να χρησιμοποιηθούν οι δηλώσεις του για την ανατροπή μιας προηγούμενης δικαστικής απόφασης που δεν ήταν ευνοϊκή προς τον πελάτη της Black Cube. Το σχέδιο αυτό ήρθε στο φως και καταδικάστηκε έντονα από το Δικαστήριο του Οντάριο, το οποίο χαρακτήρισε την ενέργεια απόπειρα δυσφήμισης της δικαιοσύνης. Η υπόθεση αυτή παρουσιάζει ομοιότητες με τις τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν και στην περίπτωση Weinstein, καθώς εμπλέκει ψεύτικες προσφορές και συνομιλίες με σκοπό την «παγίδευση» στόχων σε επιζήμιες δηλώσεις.

• Υπόθεση Laura Kövesi – Ρουμανία (2016): Το 2016, δύο Ισραηλινοί συνεργάτες της Black Cube (David Geclowitz και Ron Weiner) συνελήφθησαν στο Βουκουρέστι κατηγορούμενοι για κατασκοπεία και παρενόχληση της επικεφαλής εισαγγελέως κατά της διαφθοράς της Ρουμανίας, Laura Codruța Kövesi. Οι πράκτορες φέρονται να προσπάθησαν να υποκλέψουν πληροφορίες και να εκφοβίσουν την Kövesi, η οποία εκείνη την περίοδο ηγείτο ευαίσθητων ερευνών για διαφθορά υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Η υπόθεση προκάλεσε σκάνδαλο στη Ρουμανία, με τις αρχές να απαγγέλλουν κατηγορίες. Χρόνια αργότερα, το 2022, δικαστήριο καταδίκασε ερήμην τρία στελέχη της Black Cube – μεταξύ των οποίων και τον συνιδρυτή Dan Zorella – για την υπόθεση εκφοβισμού της Kövesi. Δύο από τους κατώτερους πράκτορες είχαν ήδη δηλώσει ενοχή για ορισμένες κατηγορίες και έλαβαν αναστολή, ενώ η εμπλοκή της ηγεσίας της εταιρείας επισφράγισε τη σοβαρότητα του συμβάντος. Η Black Cube αρνήθηκε οποιαδήποτε παραβίαση νόμου από πλευράς της, αλλά η ζημιά στη φήμη της ήταν σημαντική.

• Υπόθεση Συμφωνίας για τα Πυρηνικά του Ιράν (2017-2018): Δημοσιεύματα στον διεθνή τύπο ανέφεραν ότι η Black Cube ανέλαβε αποστολές με στόχο τη δυσφήμιση ή υπονόμευση πρώην αξιωματούχων των Ηνωμένων Πολιτειών που είχαν συμμετάσχει στη διαπραγμάτευση της συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν το 2015. Συγκεκριμένα, λέγεται ότι ιδιώτες συνδεόμενοι με την κυβέρνηση Trump προσέλαβαν την Black Cube για να συγκεντρώσει ενοχοποιητικές πληροφορίες εις βάρος πρώην συμβούλων του προέδρου Obama (όπως ο Ben Rhodes και ο Colin Kahl) σε μια προσπάθεια να υποβαθμίσουν την αξιοπιστία τους και κατ’ επέκταση να πλήξουν την συμφωνία του 2015. Η Black Cube επισήμως διέψευσε ότι είχε οποιαδήποτε σχέση με τέτοιες «βρώμικες επιχειρήσεις», ωστόσο η φήμη ότι μια ιδιωτική ισραηλινή εταιρεία πληροφοριών ενδέχεται να εμπλέκεται σε πολιτικά παιχνίδια υψηλού προφίλ στις ΗΠΑ προκάλεσε έντονες συζητήσεις και περαιτέρω αμφισβήτηση των πρακτικών της.

Οι παραπάνω περιπτώσεις καταδεικνύουν το εύρος αλλά και τη σκοτεινή πλευρά των δραστηριοτήτων της Black Cube. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι τακτικές της εταιρείας – όπως μυστικές ηχογραφήσεις, πλαστές ταυτότητες, απόπειρες παγίδευσης σε επιβαρυντικές δηλώσεις – έχουν χαρακτηριστεί ηθικά αμφιλεγόμενες ή/και παράνομες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αυξανόμενη διεθνή κριτική προς την Black Cube για παραβίαση δεοντολογικών κανόνων και για ανάμιξη σε επιχειρήσεις που υπερβαίνουν τα όρια της νόμιμης ιδιωτικής έρευνας.

Δομή της Εταιρείας και Στελέχη

Η Black Cube διατηρεί μια ευέλικτη αλλά και ισχυρή οργανωτική δομή, αξιοποιώντας τόσο την επιχειρησιακή εμπειρία των πρακτόρων της όσο και την καθοδήγηση διακεκριμένων συμβούλων. Η εταιρεία είναι νομικά γνωστή ως BC Strategy Ltd και διαθέτει γραφεία στο Τελ Αβίβ, στο Λονδίνο και στη Μαδρίτη, αντανακλώντας την διεθνή της παρουσία. Στην ηγεσία της, ο συνιδρυτής Dan Zorella κατευθύνει τις παγκόσμιες επιχειρησιακές και πληροφοριακές δραστηριότητες από το Ισραήλ, ενώ ο Avi Yanus εποπτεύει τα οικονομικά και νομικά ζητήματα και διευθύνει το γραφείο του Λονδίνου.

Ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της Black Cube είναι η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή (International Advisory Board) που έχει συγκροτήσει. Σε αυτήν συμμετείχαν ή συμμετέχουν μερικές εξέχουσες προσωπικότητες από τον χώρο των υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών: ο εκλιπών Meir Dagan, πρώην διοικητής της Μοσάντ, διετέλεσε επίτιμος πρόεδρος της Black Cube έως τον θάνατό του το 2016. Επίσης, ο Efraim Halevy, επίσης πρώην επικεφαλής της Mossad, είναι μέλος του συμβουλευτικού της οργάνου. Στην επιτροπή περιλαμβάνονται ακόμη ο Yohanan Danino (πρώην αρχηγός της Αστυνομίας του Ισραήλ), ο στρατηγός Giora Eiland (πρώην επικεφαλής του Ισραηλινού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας), ο Adrian Leppard (πρώην διοικητής της Αστυνομίας του Λονδίνου), καθώς και άλλοι ειδικοί από τον χώρο της ασφάλειας και της οικονομίας. Η συμμετοχή τόσο υψηλού προφίλ συμβούλων – ιδίως δύο πρώην αρχηγών της Mossad – υπογραμμίζει τους στενούς δεσμούς της Black Cube με την ισραηλινή κοινότητα πληροφοριών αλλά και το κύρος που επιχειρεί να προσδώσει στις υπηρεσίες της.

Το προσωπικό της Black Cube απαρτίζεται κυρίως από πρώην στελέχη στρατιωτικών και πολιτικών υπηρεσιών πληροφοριών του Ισραήλ, καθώς και από ειδικούς νομικούς και οικονομικούς συμβούλους. Ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων υπολογίζεται σε μερικές εκατοντάδες – πηγές αναφέρουν πάνω από 340 άτομα, αν και σε αυτόν τον αριθμό πιθανώς συμπεριλαμβάνονται συνεργάτες και εξωτερικοί σύμβουλοι. Οι πυρηνικές επιχειρησιακές ομάδες της εταιρείας παραμένουν σχετικά μικρές και ευέλικτες, με τους ενεργούς πράκτορές της (field agents) να αριθμούν μερικές δεκάδες παγκοσμίως. Η Black Cube δίνει έμφαση στην εμπιστευτικότητα και την κάλυψη των στελεχών της – οι ταυτότητες των περισσότερων υπαλλήλων της δεν δημοσιοποιούνται και οι ίδιοι συχνά εργάζονται υπό ψευδώνυμα ή προσωρινές ταυτότητες αναλόγως της κάθε αποστολής.

Συνοψίζοντας, η Black Cube αποτελεί μια μοναδική περίπτωση ιδιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών που γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ κρατικών μυστικών υπηρεσιών και του εταιρικού/νομικού κόσμου. Από τη μία πλευρά, έχει στο ενεργητικό της επιτυχίες σε αποκαλύψεις διαφθοράς και υποστήριξη πολύπλοκων δικαστικών υποθέσεων διεθνώς. Από την άλλη πλευρά, οι αμφιλεγόμενες τακτικές της και η ανάμειξή της σε ηθικά γκρίζες επιχειρήσεις έχουν προσελκύσει αρνητική δημοσιότητα και επικρίσεις. Η ιστορία της Black Cube αντικατοπτρίζει τόσο τη ζήτηση για εξειδικευμένες υπηρεσίες πληροφοριών στον ιδιωτικό τομέα, όσο και τους κινδύνους που ανακύπτουν όταν πρακτικές των μυστικών υπηρεσιών μεταφέρονται σε εμπορικές δραστηριότητες χωρίς το ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει τις κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Πηγές: Οι πληροφορίες αντλήθηκαν και διασταυρώθηκαν από διεθνή έγκυρα δημοσιεύματα και αρχειακές πηγές, όπως η Wikipedia, η Telegraph, οι Times of Israel, το The New Yorker, καθώς και ειδησεογραφικά πρακτορεία (Canadian Press, NPR, Guardian) που κάλυψαν τις σχετικές υποθέσεις.